Skip to content

W artykule

Wenus jest drug膮 w kolejno艣ci od S艂o艅ca planet膮 Uk艂adu S艂onecznego. Podobie艅stwo wielko艣ci, struktury i g臋sto艣ci tej planety do Ziemi pozwalaj膮 przypuszcza膰, 偶e obie planety maj膮 analogiczn膮 budow臋 wewn臋trzn膮. To znaczy, 偶e sk艂ada si臋 z p艂aszcza otaczaj膮cego cz臋艣ciowo p艂ynne j膮dro oraz grubej skorupy. Najwi臋ksza r贸偶nica pomi臋dzy tymi dwiema s膮siadkami polega na braku tektoniki p艂yt na Wenus. Jej 艣rednia odleg艂o艣膰 od S艂o艅ca wynosi oko艂o 0,7 jednostki astronomicznej, czyli oko艂o 108 mln km. Porusza si臋 ona po orbicie ze 艣redni膮 szybko艣ci膮 35 km/s. Dla por贸wnania, 艣rednia szybko艣膰 Ziemi po orbicie wynosi oko艂o 29,78 km/s. Promie艅 Wenus wynosi 6051,8 km (promie艅 Ziemi to 6378,1 km), a jej masa stanowi oko艂o 0,815 masy Ziemi.

Charakterystyka fizyczna

W sk艂ad atmosfery Wenus wchodzi g艂贸wnie dwutlenek w臋gla oraz niewielkie ilo艣ci azotu. Wyst臋puj膮 tam r贸wnie偶 chmury z kropelek kwasu siarkowego. Na jej powierzchni panuje bardzo wysokie ci艣nienie, kt贸re odpowiada ci艣nieniu w ziemskich oceanach na g艂臋boko艣ci prawie jednego kilometra, czyli jest oko艂o 92 razy wi臋ksze ni偶 na powierzchni naszej planety. G臋sta atmosfera zatrzymuje ciep艂o s艂oneczne, co powoduje, 偶e temperatura na powierzchni planety si臋ga 460潞C, czyli przewy偶sza temperatury na Merkurym, kt贸ry znajduje si臋 znacznie bli偶ej S艂o艅ca. Na poziomie, na kt贸rym znajduj膮 si臋 chmury, czyli oko艂o 48 km nad powierzchni膮 planety, temperatura jest mniej wi臋cej taka, jak na powierzchni Ziemi. Pole magnetyczne Wenus jest bardzo s艂abe, w wyniku czego magnetosfera w ma艂ym stopniu chroni atmosfer臋 przed promieniowaniem kosmicznym. Wenus nie posiada 偶adnych naturalnych satelit贸w.

Ziemia i Wenus - schemat przedstawiaj膮cy por贸wnanie planet

Ryc. 1. Wenus a Ziemia

Dzie艅 i rok wenusja艅ski

Orbita Wenus wok贸艂 S艂o艅ca jest najbardziej okr膮g艂a ze wszystkich planet Uk艂adu S艂onecznego 鈥 to prawie idealny okr膮g. Orbity innych planet s膮 bardziej eliptyczne lub owalne. Rok wenusja艅ski trwa oko艂o 225 ziemskich dni. Obr贸t Wenus wok贸艂 w艂asnej osi jest niezwyk艂y, poniewa偶 to jedna z dw贸ch planet w naszym uk艂adzie (drugi jest Uran), kt贸ra posiada rotacj臋 wsteczn膮, czyli obraca si臋 ze wschodu na zach贸d. Jej obr贸t trwa 243 dni ziemskie, przez co dzie艅 wenusja艅ski jest najd艂u偶szym dniem w艣r贸d wszystkich dni planet obiegaj膮cych S艂o艅ce 鈥 jest nawet d艂u偶szy ni偶 ca艂y rok na Wenus. Mimo to S艂o艅ce nie wschodzi i nie zachodzi tam ka偶dego 鈥渄nia鈥. Poniewa偶 ta planeta obraca si臋 w kierunku przeciwnym do swojego orbitalnego obrotu wok贸艂 S艂o艅ca, to dla obserwatora znajduj膮cego si臋 na jej powierzchni, jeden cykl dnia i nocy (dzie艅 wenusja艅ski) trwa oko艂o 117 dni ziemskich. W wyniku tego rok na Wenus trwa tylko 1,92 wenusja艅skie doby, czyli nieca艂e dwa dni (wenusja艅skie).

Obr贸t wok贸艂 osi dla Wenus i Ziemi

Ryc. 2. Obr贸t wok贸艂 osi dla Wenus i Ziemi

Kraina wulkan贸w

Obraz Wenus widziany z kosmosu jest jasnobia艂y, gdy偶 planet臋 pokrywaj膮 chmury, kt贸re odbijaj膮 i rozpraszaj膮 艣wiat艂o s艂oneczne. Ska艂y na powierzchni maj膮 r贸偶ne odcienie szaro艣ci. Jednak, poniewa偶 g臋sta atmosfera filtruje 艣wiat艂o s艂oneczne, to dla obserwatora, kt贸ry znalaz艂by si臋 na niej, wszystko wydawa艂oby si臋 pomara艅czowe. Wenus ma g贸ry, doliny i dziesi膮tki tysi臋cy wulkan贸w.

Struktury wulkaniczne obecne na Wenus dotychczas by艂y uwa偶ane za nieaktywne. S膮dzono, 偶e wn臋trze tej planety ostyg艂o dawno temu, a skorupa stwardnia艂a do tego stopnia, 偶e p艂ynna magma nie mo偶e przenika膰 na jej powierzchni臋. Jednak naukowcom z University of Maryland i ETH w Zurychu uda艂o si臋 nie tak dawno zidentyfikowa膰 37 aktywnych struktur wulkanicznych na jej powierzchni, co zupe艂nie zmieni艂o postrzeganie przez naukowc贸w tej planety jako nadal ciekawego obiektu badawczego.

Zdj臋cie przedstawiaj膮ce wulkany na Wenus

Ryc. 3. Wulkany na Wenus

Obserwacje z Ziemi

Wenus to jeden z najja艣niejszych obiekt贸w na nocnym niebie. Jest wystarczaj膮co jasna, aby m贸c j膮 obserwowa膰 w 艣rodku dnia oraz 艂atwo j膮 zauwa偶y膰, gdy S艂o艅ce znajduje si臋 nisko nad horyzontem. Dogania ona Ziemi臋 na orbicie wok贸艂 S艂o艅ca co 584 dni 鈥 zmienia to mo偶liwo艣膰 jej obserwacji po zachodzie na obserwacj臋 przed wschodem S艂o艅ca.

W staro偶ytno艣ci by艂a znana jako 鈥瀏wiazda poranna鈥 lub 鈥瀏wiazda wieczorna鈥 oraz cz臋sto uwa偶ana za dwa r贸偶ne obiekty. Stwierdzenie, 偶e jest tym samym cia艂em niebieskim przypisuje si臋 Pitagorasowi, chocia偶 uwa偶a艂 on, 偶e kr膮偶y ona wok贸艂 Ziemi. W p贸藕niejszych wiekach Galileusz, obserwuj膮c Wenus przez teleskop, odkry艂, 偶e przechodzi ona przez fazy 鈥 podobnie jak Ksi臋偶yc 鈥 od pe艂ni do nowiu i z powrotem. Kiedy znajduje si臋 najdalej od S艂o艅ca, jest widoczna jak p贸艂kole, a gdy najbli偶ej 鈥 jako w膮ski rogal lub prawie pe艂ne ko艂o.聽

Fazy Wenus

Ryc. 4. Fazy Wenus

W XVIII wieku odkryto i prowadzono obserwacje atmosfery Wenus. Do XX wieku nie by艂o wyra藕nych post臋p贸w w badaniu tej planety, poniewa偶 jej g臋sta atmosfera uniemo偶liwia obserwacje powierzchni. Dopiero zastosowanie technologii radarowych oraz spektroskopii pozwoli艂o zaobserwowa膰 pewne szczeg贸艂y. 

Sondy kosmiczne wys艂ane w stron臋 planety

Najwi臋kszym programem kosmicznym, kt贸remu zawdzi臋czamy badanie powierzchni Wenus, by艂 radziecki program lot贸w bezza艂ogowych Wenera (袙械薪械褉邪), co po rosyjsku oznacza Wenus. Opracowany zosta艂 przez Zwi膮zek Radziecki i z powodzeniem w latach 1961- 1984 wys艂a艂 kilkana艣cie sond w kierunku tej planety. Trzyna艣cie z nich wesz艂o w atmosfer臋 naszej planetarnej s膮siadki, a dziesi臋膰 z nich wyl膮dowa艂o na jej powierzchni. Ze wzgl臋du na trudne warunki tam panuj膮ce, sondy bardzo kr贸tko przetrwa艂y. Czas ich pracy w tym ekstremalnym otoczeniu szacuje si臋 od 23 minut do 2 godzin. Program ten mia艂 istotny wk艂ad w badanie atmosfery. Dzi臋ki niemu przeprowadzono szereg bada艅 chemicznych powierzchni. Ponadto otrzymano pierwsze obrazy z powierzchni innej planety i po raz pierwszy wykonano skany radarowe o wysokiej rozdzielczo艣ci.

 Pe艂nowymiarowy model sondy Venera 1 w Muzeum Pami臋ci Kosmonautyki

Ryc. 5. Pe艂nowymiarowy model sondy Venera 1 w Muzeum Pami臋ci Kosmonautyki

Zdj臋cia z powierzchni Wenus z sond Venera 9 i Venera 10

Ryc. 6. Zdj臋cia z powierzchni Wenus z sond Venera 9 i Venera 10

To jednak nie koniec programu Wenera! W 2029 roku Federacja Rosyjska planuje wys艂a膰 na powierzchni臋 Wenus kolejn膮 sond臋 Venera-D, kt贸rej g艂贸wnym celem jest prowadzenie obserwacji z wykorzystaniem radaru. L膮downik ten by艂by zdolny do przetrwania na powierzchni przez oko艂o 3 godziny. Istnieje r贸wnie偶 nadzieja na odkrycie niezbadanych dot膮d form 偶ycia w atmosferze tej planety.

Badaniem Wenus zajmowa艂 si臋 r贸wnie偶 ameryka艅ski program kosmiczny Mariner. W 1962 roku sonda Mariner 2 zbli偶y艂a si臋 po powierzchni planety i wykaza艂a mi臋dzy innymi, 偶e Wenus obraca si臋 w kierunku przeciwnym do ruchu wok贸艂 S艂o艅ca. Ponadto jako pierwsza zarejestrowa艂a temperatur臋 na Wenus.

Ryc. 7. Sonda Mariner 2

Ryc. 7. Sonda Mariner 2

Materia艂y 藕r贸d艂owe

Informacje

1. https://solarsystem.nasa.gov/planets/venus/in-depth/
2. https://advances.sciencemag.org/content/6/1/eaax7445
3. https://www.nature.com/articles/s41561-020-0606-1

Ilustracje

[Ryc. 1.] Opracowanie w艂asne
[Ryc. 2.] Opracowanie w艂asne
[Ryc. 3.] https://www.universetoday.com/147102/it-looks-like-there-are-still-active-volcanoes-on-venus/
[Ryc. 4.] Opracowanie w艂asne
[Ryc. 5.] https://en.wikipedia.org/wiki/Venera#/media/File:Venera_1_(a)_(Memorial_Museum_of_Astronautics).JPG
[Ryc. 6.] https://ocdn.eu/pulscms-transforms/1/ePqk9kpTURBXy8xMjhiOTU1ZDA2MGEwYzA5YjdlMDcwMzQ5NTMzMTIwZi5wbmeSlQLNAxQAwsOVAgDNAvjCw4GhMAU
[Ryc. 7.] https://pl.wikipedia.org/wiki/Mariner_2#/media/Plik:Mariner_2.jpg

Odrabiamy logo

Odrabiamy.pl to serwis edukacyjny dla uczni贸w, kt贸ry tworz膮 nauczyciele. W naszej bazie znajdziesz opracowania zada艅 z aktualnych podr臋cznik贸w do ponad 20 przedmiot贸w szkolnych, testy 贸smoklasisty i maturalne, a tak偶e wideolekcje oraz do艣wiadczenia w formie wideo. Pomagamy w nauce. Razem.


漏 2024 blog odrabiamy - odrabiamy.pl