Skip to content

Tryb rozkazuj膮cy w j臋zyku angielskim

W artykule

Tryb rozkazuj膮cy (ang. the imperative lub imperative mood) w j臋zyku angielskim pe艂ni podobn膮 funkcj臋 jak w j臋zyku polskim. S艂u偶y on przede wszystkim do formu艂owania polece艅 oraz nakaz贸w. U偶ytkownicy j臋zyka angielskiego si臋gaj膮 po tryb rozkazuj膮cy nie tylko w celu ponaglenia kogo艣 w dzia艂aniu lub za偶膮dania czego艣, ale tak偶e w kilku innych sytuacjach. Uznawany jest za bardziej bezpo艣redni i mniej uprzejmy spos贸b komunikacji ni偶 w j臋zyku polskim, lecz nie zawsze musi wi膮za膰 si臋 z negatywnymi emocjami. Wskazuje na to zawarte w jego nazwie s艂owo mood, czyli nastr贸j, kt贸re samo w sobie nie jest nacechowane ujemnie.

Tworzenie trybu rozkazuj膮cego

Zdania w trybie rozkazuj膮cym tworzymy w czasie present simple. Czasownik g艂贸wny przyjmuje form臋 bezokolicznika bez to (ang. bare infinitive). Dozwolone jest u偶ycie zar贸wno formy twierdz膮cej 鈥 affirmative imperative (np. Be there on time. 鈥 B膮d藕 tam na czas.), jak i przecz膮cej 鈥 negative imperative (np. Don鈥檛 be late. 鈥 Nie sp贸藕nij si臋.) czasu present simple. W wi臋kszo艣ci przypadk贸w, u偶ywaj膮c tej konstrukcji, zwracamy si臋 do drugiej osoby liczby pojedynczej (np. Come here, Tom! 鈥 Tom, chod藕 tu!) lub mnogiej (np. Come here, all of you! 鈥 Chod藕cie tu wszyscy!). Wyj膮tkiem jest tutaj u偶ycie let鈥檚, ale o tym dowiecie si臋 w dalszej cz臋艣ci artyku艂u.

Na聽ko艅cu zdania w聽trybie rozkazuj膮cym postawi膰 mo偶emy wykrzyknik lub kropk臋. U偶ycie wykrzyknika jest bardziej dosadne, cz臋sto wyra偶a negatywne emocje i聽mo偶e zosta膰 odebrane przez聽odbiorc臋 w艂a艣nie w聽taki spos贸b. Dlatego w聽sytuacjach, kiedy nie聽chcemy ryzykowa膰 niew艂a艣ciwego odbioru komunikatu, bezpieczniej postawi膰 na聽ko艅cu kropk臋 (np.聽Pass me聽the salt.聽鈥 Podaj mi聽s贸l. lub聽Pass me聽the salt! 鈥撀Podaj mi聽s贸l!). Oczywi艣cie dotyczy to聽tylko聽formy pisemnej, je艣li chodzi o聽przekaz ustny, to聽na聽wyd藕wi臋k komunikatu ma聽wp艂yw ton g艂osu i聽intonacja osoby m贸wi膮cej.

Nale偶y unika膰 u偶ywania wi臋cej ni偶 jednego wykrzyknika na聽ko艅cu zdania.

W聽zdaniach trybu rozkazuj膮cego mo偶emy u偶y膰 tylko聽zaimk贸w zwrotnych (ang.聽reflexive pronouns) takich, jak聽yourself聽(np.聽Help yourself to聽the cake.聽鈥 Pocz臋stuj si臋 ciastem.) oraz聽yourselves聽(np.聽Talk among yourselves.聽鈥 Porozmawiajcie mi臋dzy sob膮.). Jednak unikamy stosowania w聽nim pozosta艂ych zaimk贸w zwrotnych (myself,聽themselves聽itd.) (np.聽Call Sonia or聽me.聽鈥 Zadzwo艅 do聽Soni albo聽do聽mnie.).

Zastosowanie trybu rozkazuj膮cego

Trybu rozkazuj膮cego u偶ywamy w celu:

  • wydania rozkazu;
    Be quiet! 鈥 B膮d藕/B膮d藕cie cicho.
  • udzielenia wskaz贸wek (np. w instrukcjach obs艂ugi);
    Add some salt and pepper. 鈥 Dodaj troch臋 soli i pieprzu.
    Press here. 鈥 Naci艣nij tutaj.
  • udzielenia rady;
    Remember to take your passport. 鈥 Pami臋taj, 偶eby zabra膰 paszport.
  • ostrze偶enia o niebezpiecze艅stwie;
    Watch out! 鈥 Uwa偶aj!
    Don鈥檛 swim in the lake. 鈥 Nie p艂ywaj w jeziorze.
  • z艂o偶enia oferty i zaproszenia na wydarzenie;
    Have another piece of cake. 鈥 Zjedz jeszcze jeden kawa艂ek ciasta.
    Come to my birthday. 鈥 Przyjd藕 na moje urodziny.
  • wyznaczenia komu艣 granic, kt贸rych nie powinien przekracza膰 鈥 z u偶yciem zaimka osobowego you;
    Don鈥檛 you tell me what to do. 鈥 Nie m贸w mi, co mam robi膰.
  • wydania polecenia grupie os贸b w sytuacji bardziej oficjalnej (np. na sali s膮dowej).
    All rise! 鈥 Prosz臋 wsta膰.

Z艂agodzenie oraz uprzejme u偶ycie trybu rozkazuj膮cego

W celu za艂agodzenia komunikatu w zdaniach z trybem rozkazuj膮cym mo偶emy u偶y膰 s艂owa please na ko艅cu lub na pocz膮tku wypowiedzi, np. Help me, please./Please, help me. 鈥 Pom贸偶 mi, prosz臋./Prosz臋, pom贸偶 mi.

Omawian膮 konstrukcj臋 stosujemy tak偶e w celu ponaglenia kogo艣 do zrobienia czego艣, kiedy kto艣 nie czuje si臋 pewnie, a nam bardzo zale偶y, 偶eby poczu艂 si臋 swobodnie. Dokonamy tego poprzez u偶ycie czasownika posi艂kowego charakterystycznego dla pyta艅 w czasie present simple, czyli do.
np. Do help yourself to some tea. 鈥 艢mia艂o, pocz臋stuj si臋 herbat膮.

Operatora do nale偶y jednak u偶ywa膰 z rozwag膮, poniewa偶 mo偶e on tak偶e pos艂u偶y膰 do wyra偶enia irytacji np. Do stop shouting! I鈥檓 trying to focus on my work. 鈥 Przesta艅cie krzycze膰! Pr贸buj臋 skupi膰 si臋 na pracy.

Tryb rozkazuj膮cy z u偶yciem nawo艂uj膮cego let鈥檚 oraz let me

Istnieje jeszcze jeden spos贸b na u偶ycie trybu rozkazuj膮cego w spos贸b bardziej uprzejmy. Przyda si臋 nam w tym celu zwrot let鈥檚, kt贸ry jest skr贸con膮 form膮 od let us i s艂u偶y do sk艂adania propozycji. Odnosz膮 si臋 one zar贸wno do osoby m贸wi膮cej, jak i innych ludzi, do kt贸rych wypowiadaj膮cy si臋 mo偶e kierowa膰 swe s艂owa, np. Let鈥檚 go dancing tonight. 鈥 Chod藕my wieczorem pota艅czy膰.

Natomiast je艣li chodzi o wyra偶enie let me, to jego zastosowanie mo偶e by膰 dwojakie:

1) uprzejma propozycja
np. Let me help you. 鈥 Pozw贸l, 偶e ci pomog臋.

2) nakaz
np. Let me go! 鈥 Pu艣膰 mnie!

Materia艂y 藕r贸d艂owe

Informacje

1.Thomson A.J., Martinet A.V., A Practical English Grammar. Fourth edition, Oxford University Press, 2018.
2. https://grammar.collinsdictionary.com/easy-learning/the-imperative (dost臋p: 29.11.2021)
3. https://www.abaenglish.com/en/aba-english-masterclass/the-imperative-in-english/ (dost臋p: 29.11.2021)

Odrabiamy logo

Odrabiamy.pl to serwis edukacyjny dla uczni贸w, kt贸ry tworz膮 nauczyciele. W naszej bazie znajdziesz opracowania zada艅 z aktualnych podr臋cznik贸w do ponad 20 przedmiot贸w szkolnych, testy 贸smoklasisty i maturalne, a tak偶e wideolekcje oraz do艣wiadczenia w formie wideo. Pomagamy w nauce. Razem.


漏 2024 blog odrabiamy - odrabiamy.pl