Skip to content

Motyw literacki: mi艂o艣膰

W artykule

Pierwszy tekst po艣wi臋cony motywom literackim dotyczy艂 艣mierci. Dzisiaj uwag臋 po艣wi臋cimy jednemu z najsilniejszych uczu膰, kt贸re cz臋sto bywa do niej por贸wnywane. Mowa oczywi艣cie o mi艂o艣ci.

Mi艂o艣膰 jest tematem obecnym w literaturze od najdawniejszych czas贸w i zasadniczo w膮tek ten mo偶na odnale藕膰 w ka偶dej epoce. Uczucie to jest nie tylko uniwersalnym do艣wiadczeniem, ale ma tak偶e r贸偶ne ods艂ony. Nie dotyczy bowiem wy艂膮cznie kobiety i m臋偶czyzny, lecz mo偶e si臋 r贸wnie偶 odnosi膰 np. do ojczyzny, Boga, miejsca, przyjaciela, bliskich os贸b, pasji. Zapewnia szcz臋艣cie, lecz niejednokrotnie tak偶e powoduje b贸l, zmusza do po艣wi臋cenia. Ten zr贸偶nicowany spos贸b postrzegania mi艂o艣ci znalaz艂 swoje odbicie w dzie艂ach z r贸偶nych epok. Zobacz przyk艂ady zastosowania motywu mi艂o艣ci w literaturze.

Staro偶ytno艣膰

Mit o Demeter i Korze, mitologia grecka

Motyw mi艂o艣ci w literaturze antycznej widoczny jest r贸wnie偶 w mitologii. Mity pe艂ni艂y wa偶n膮 funkcj臋 w greckiej kulturze 鈥 nie tylko t艂umaczy艂y dane zjawiska oraz wi膮za艂y si臋 z religi膮, lecz tak偶e ukazywa艂y pewne wzorce post臋powania. Jednym z najbardziej znanych mit贸w po艣wi臋conych mi艂o艣ci rodzicielskiej jest bez w膮tpienia ten o Demeter i Korze. Historia ta ukazuje bowiem cierpienie matki i jej determinacj臋, by odzyska膰 ukochane dziecko. B贸l Demeter bezpo艣rednio wp艂ywa na obumieranie 艣wiata natury, jednak bogini ostatecznie udaje si臋 odzyska膰 c贸rk臋 鈥 chocia偶 Kora musi pewien czas sp臋dza膰 w pa艅stwie zmar艂ych.

Przypowie艣膰 o synu marnotrawnym, Biblia

Przypowie艣膰 ta ukazuje si艂臋 mi艂o艣ci ojca do marnotrawnego dziecka. Mimo b艂臋d贸w pope艂nionych przez syna jego rodziciel potrafi mu wybaczy膰 s艂abo艣膰, jest mi艂osierny i dobrotliwy. W przeno艣nej warstwie opowie艣膰 przypomina o tym, i偶 B贸g nigdy nie odwraca si臋 od grzesznika tylko czeka na jego nawr贸cenie oraz 偶al.

艢redniowiecze

Legenda o 艣w. Aleksym 

Tytu艂owy bohater jest cz艂owiekiem, kt贸ry w 偶yciu kieruje si臋 przede wszystkim trosk膮 o dobra duchowe oraz mi艂o艣ci膮 do Boga. Te przekonania znacz膮co wp艂ywaj膮 na 偶ycie Aleksego, poniewa偶 rezygnuje ze swej pozycji spo艂ecznej, wybiera 偶ycie w ascezie. Chce ca艂膮 sw膮 egzystencj膮 s艂u偶y膰 Panu. Z tego powodu z rado艣ci膮 przyjmuje wszelkie cierpienia, poniewa偶 wie, 偶e stanowi膮 dow贸d jego ca艂kowitego oddania Stw贸rcy.

Dzieje Tristana i Izoldy

Mi艂o艣膰 w聽tym utworze jawi si臋 jako niepowstrzymana, ale聽tak偶e destrukcyjna si艂a. Omy艂kowe wypicie napoju mi艂osnego przez聽tytu艂owych bohater贸w stanowi pocz膮tek 艂膮cz膮cej ich nami臋tno艣ci, kt贸ra聽jest jednak wykroczeniem przeciwko 贸wczesnym zasadom moralno艣ci czy聽kodeksu rycerskiego. Ostatecznie uczucie to聽pokonuje przedwczesn膮 艣mier膰 kochank贸w 鈥 艣wiadczy o聽tym w聽symboliczny spos贸b krzew g艂ogu.

Motyw literacki: 艣mier膰 (czytaj)

Renesans

Do Magdaleny, Jan Kochanowski

Motyw mi艂o艣ci w literaturze renesansu uwidacznia si臋 r贸wnie偶 we fraszkach. Renesansowy utw贸r idealizuje adresatk臋. Magdalena jest bowiem ukazana jako pi臋kna kobieta, kt贸ra budzi fascynacj臋 podmiotu lirycznego; ka偶dy element jej powierzchowno艣ci zas艂uguje na uwag臋. Uczucie do kobiety jest 藕r贸d艂em niezwyk艂ego stanu adoratora, poniewa偶 traci nad sob膮 w艂adz臋, nie potrafi funkcjonowa膰 w dotychczasowy spos贸b.

Sok贸艂, Giovanni Boccaccio

W noweli mo偶na dostrzec dwa oblicza mi艂o艣ci. Pierwsze z nich dotyczy relacji mi臋dzy matk膮 i synem. Monna, chc膮c ocali膰 chorego ch艂opca, decyduje si臋 na spotkanie z Federigiem, by prosi膰 go o soko艂a 鈥 dar ten ma przyczyni膰 si臋 do wyzdrowienia dziecka. Bohaterka pragnie z艂o偶y膰 mu wizyt臋, chocia偶 wie, 偶e rycerz darzy艂 j膮 wielk膮 mi艂o艣ci膮. W utworze jest obecny tak偶e w膮tek fascynacji Federiga kobiet膮. Mimo nieudanych zalot贸w nigdy o niej nie zapomnia艂, a nawet zdecydowa艂 si臋 na po艣wi臋cenie tego, co najcenniejsze 鈥 soko艂a.

Barok

Do trupa, Jan Andrzej Morsztyn

Wiersz barokowego poety opiera si臋 na zaskakuj膮cym zestawieniu losu trupa oraz cz艂owieka zakochanego. Koncept ten prowadzi do oryginalnego wniosku: zmar艂y mo偶e cieszy膰 si臋 spokojem, natomiast kto艣 ow艂adni臋ty nami臋tno艣ci膮 prze偶ywa niesko艅czone cierpienie. Z tego te偶 powodu zazdro艣ci nieboszczykowi, poniewa偶 nie dr臋cz膮 go rozterki.

Sonet V, Miko艂aj S臋p Szarzy艅ski

Sonet Szarzy艅skiego porusza temat mi艂o艣ci ziemskiej, kt贸ra wywo艂uje ambiwalentne odczucia. Jest przy tym bardzo cz臋sto skupiona na nietrwa艂ych warto艣ciach czy dobrach. Nie przynosz膮 one spe艂nienia, lecz tylko zwodz膮 cz艂owieka oraz jego naznaczone s艂abo艣ci膮 cia艂o. Z tego te偶 powodu poeta podkre艣la, 偶e celem d膮偶e艅 istoty ludzkiej powinna by膰 mi艂o艣膰 do Boga. Tylko ona stanowi co艣 niepodwa偶alnego, wiecznego.

O艣wiecenie

Laura i Filon, Franciszek Karpi艅ski

Sentymentalna sielanka, o konwencjonalnym charakterze, ukazuje uczucie 艂膮cz膮ce tytu艂owych bohater贸w. Zaakcentowane zostaj膮 przede wszystkim prze偶ycia bohaterki, kt贸ra nies艂usznie obwinia swego partnera o zdrad臋. Laura odczuwa gniew, zazdro艣膰, w膮tpliwo艣ci, jednak utw贸r ko艅czy si臋 w optymistyczny spos贸b 鈥 pogodzeniem zwa艣nionych kochank贸w.

Hymn do mi艂o艣ci ojczyzny, Ignacy Krasicki

Dzie艂o autorstwa Krasickiego ma przede wszystkim patriotyczny wymiar. Mi艂o艣膰 do ojczyzny to bowiem jedna z najwa偶niejszych warto艣ci, dzi臋ki kt贸rej obywatel z dum膮 i rado艣ci膮 znosi jakiekolwiek cierpienia. Mo偶na dostrzec sakralizacj臋 tego uczucia, poniewa偶 okre艣lone zostaje ono mianem 鈥炁泈i臋tego鈥.

Romantyzm

Romantyczno艣膰, Adam Mickiewicz

Zgodnie z romantyczn膮 koncepcj膮 mi艂o艣ci uczucie Karusi i Jasie艅ka ma niezwykle silny charakter, poniewa偶 pokonuje nawet 艣mier膰. Wra偶liwo艣膰 bohaterki oraz jej przywi膮zanie do wybranka pozwalaj膮 dziewczynie na przekroczenie granicy mi臋dzy 艣wiatem doczesnym a nadprzyrodzonym.

Roz艂膮czenie, Juliusz S艂owacki

Podmiot liryczny, mimo roz艂膮ki, nie zapomina o adresatce swej wypowiedzi. T臋sknota sprawia, 偶e zastanawia si臋 nad tym, co si臋 z ni膮 dzieje, jak sp臋dza czas. Doskonale rozumie przy tym cierpienie kobiety. Cho膰 nigdy si臋 nie zobacz膮, zawsze b臋d膮 o sobie pami臋ta膰.

Pozytywizm

Potop, Henryk Sienkiewicz

Mi艂o艣膰 艂膮cz膮ca Ole艅k臋 i Kmicia stanowi jeden z g艂贸wnych temat贸w powie艣ci. Przede wszystkim przyczynia si臋 ona do przemiany Andrzeja, kt贸ry z awanturnika oraz zdrajcy staje si臋 prawym obywatelem. Pod wp艂ywem ukochanej m臋偶czyzna zaczyna rozumie膰 swoje b艂臋dy, d膮偶y do ich naprawienia i odzyskania r臋ki szlachcianki. Ta historia mi艂osna potwierdza tak偶e wierno艣膰 i niez艂omno艣膰 literackiej pary.

Nad Niemnem, Eliza Orzeszkowa

Przyk艂adem mi艂o艣ci matczynej w powie艣ci jest bez w膮tpienia Andrzejowa Korczy艅ska, kt贸ra po tragicznej 艣mierci m臋偶a wszystkie swe uczucia przelewa na syna, Zygmunta. Niestety, bezkrytyczny stosunek kobiety do bohatera, spe艂nianie jego wszystkich zachcianek przynosz膮 negatywne skutki. Zygmunt wyrasta na kosmopolit臋, egoist臋 鈥 nie liczy si臋 z tym, co by艂o wa偶ne dla jego ojca.

M艂oda Polska

Ch艂opi, W艂adys艂aw Reymont

Jagna zostaje ukazana jako osoba bardzo kochliwa, ulegaj膮ca swym instynktom. Nie wykazuje typowego dla ch艂op贸w zainteresowania gospodarstwem czy rol膮, lecz zamiast tego ch臋tnie wdaje si臋 w romanse, czego nie zmienia nawet ma艂偶e艅stwo z Boryn膮, ponadto obdarza Jasia platonicznym uczuciem. Ta zmys艂owo艣膰 ostatecznie prowadzi do wykluczenia Jagny.

Lubi臋, kiedy kobieta鈥,  Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Dzie艂o m艂odopolskiego poety stanowi pochwa艂臋 mi艂o艣ci fizycznej. Podmiot liryczny z fascynacj膮 obserwuje kobiet臋, kt贸ra staje si臋 藕r贸d艂em przyjemno艣ci oraz zmys艂owych dozna艅. Akt ten jest wa偶ny dla m贸wi膮cego, poniewa偶 dzi臋ki niemu mo偶e oderwa膰 si臋 od rzeczywisto艣ci i osi膮gn膮膰 stan nirwany.

XX-lecie mi臋dzywojenne

Granica, Zofia Na艂kowska

W膮tek mi艂o艣ci dotyczy szczeg贸lnie relacji Zenona z innymi kobietami. Bohater ten pragnie post臋powa膰 inaczej ni偶 jego niemoralny ojciec, jednak ostatecznie powiela te wzorce. Chocia偶 zabiega o El偶biet臋, romansuje tak偶e z Justyn膮. Nie rozumie jednak, 偶e to, co dla niego jest zabaw膮, Bogut贸wna postrzega w powa偶ny spos贸b. Mo偶na wi臋c powiedzie膰, i偶 bohater kocha przede wszystkim siebie i troszczy si臋 wy艂膮cznie o spe艂nianie w艂asnych potrzeb.

Mi艂o艣膰 (Nie wi颅dzia颅艂am ci臋 ju偶 od mie颅si膮颅ca), Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

Mi艂o艣膰 to silne uczucie, kt贸re zdaje si臋 by膰 niezb臋dne do 偶ycia 鈥 niczym powietrze. Podmiot liryczny cierpi z powodu roz艂膮ki, odczuwa smutek i pewn膮 oboj臋tno艣膰, jednak odkrywa swoisty paradoks. Mimo braku tego uczucia okazuje si臋, 偶e mo偶liwe jest dalsze 偶ycie.

Wojna i okupacja

Niebo z艂ote ci otworz臋, Krzysztof Kamil Baczy艅ski

Utw贸r ten wyra偶a czu艂o艣膰 podmiotu lirycznego wzgl臋dem odbiorcy. M贸wi膮cy wyra偶a ch臋膰 przemienienia rzeczywisto艣ci w pi臋kn膮 i magiczn膮 krain臋. 艢wiadczy to o mi艂o艣ci, potrzebie zapewnienia jej bezpiecze艅stwa oraz pi臋kna. Sielankowa wizja zosta艂a jednak zak艂贸cona przez wojenne do艣wiadczenia 鈥 wp艂ywaj膮 one na prze偶ycia oraz psychik臋 m贸wi膮cego.

Bagnet na bro艅, W艂adys艂aw Broniewski

W聽wierszu obecny jest motyw mi艂o艣ci do聽ojczyzny. Podmiot liryczny wzywa odbiorc贸w do聽tego, aby 鈥 w聽sytuacji zagro偶enia 鈥 walczy膰 za聽kraj, nie聽poddawa膰 si臋 naje藕d藕cy. Uznaje to聽za聽moralny obowi膮zek, kt贸ry聽nale偶y spe艂ni膰 bez聽wahania. Z聽tego te偶 powodu 艣mier膰 nie聽budzi obaw, ale聽staje si臋 dowodem absolutnego po艣wi臋cenia.

Motyw literacki: ojczyzna (czytaj)

Wsp贸艂czesno艣膰

Jestem Juli膮, Halina Po艣wiatowska

Mi艂o艣膰 jest uczuciem, kt贸re zmienia cz艂owieka, prowadzi do jego rozdra偶nienia. Jej strata wyzwala cierpienie porzuconej osoby, poniewa偶 nie mo偶e odzyska膰 spokoju po odej艣ciu ukochanego cz艂owieka. Tym samym upodabnia si臋 do Julii Szekspira 鈥 艂膮czy je b贸l wywo艂any nieszcz臋艣liw膮 mi艂o艣ci膮 oraz wsp贸lnota do艣wiadcze艅.

Nie rozdzielaj, Jan Twardowski

Samotno艣膰 oraz mi艂o艣膰 to zjawiska uzupe艂niaj膮ce si臋. Tylko razem zyskuj膮 sens i przynosz膮 prawd臋. S膮 ponadczasowe, o czym 艣wiadczy to, i偶 towarzyszy艂y tak偶e Matce Bo偶ej, kt贸ra by艂a 艣wiadkiem m臋ki swego Syna. Trzeba wi臋c zaakceptowa膰 ich natur臋.

Teksty kultury

Literatura

  • Sekretne 偶ycie pszcz贸艂Sue Monk Kidd
  • Normalni ludzie, Sally Rooney
  • Przemin臋艂o z wiatrem, Margaret Mitchell
  • EmmaJane Austen

Film

  • La La Land, re偶. Damien Chazelle
  • Zakochany bez pami臋ci, re偶. Michel Gondry
  • B贸l i blask, re偶. Pedro Almod贸var
  • Titanic, re偶. James Cameron

Malarstwo

  • Poca艂unek, Gustav Klimt
  • Poca艂unek, Francesco Hayez
  • 呕ydowska narzeczona, Rembrandt
  • Macierzy艅stwo, Stanis艂aw Wyspia艅ski

Utrwal wiedz臋

Poni偶ej znajduj膮 si臋 zadania wraz z odpowiedziami, do rozwi膮zania kt贸rych wykorzystano wiedz臋 zaprezentowan膮 w tym artykule.

Zadanie 1. Zadanie 2.

Odrabiamy logo

Odrabiamy.pl to serwis edukacyjny dla uczni贸w, kt贸ry tworz膮 nauczyciele. W naszej bazie znajdziesz opracowania zada艅 z aktualnych podr臋cznik贸w do ponad 20 przedmiot贸w szkolnych, testy 贸smoklasisty i maturalne, a tak偶e wideolekcje oraz do艣wiadczenia w formie wideo. Pomagamy w nauce. Razem.


漏 2024 blog odrabiamy - odrabiamy.pl