Skip to content

I 艣lubuj臋 ci mi艂o艣膰, wierno艣膰鈥 鈥 艣lub Marii Leszczy艅skiej i Ludwika XV

W artykule

Historia ma艂偶e艅stwa Marii Leszczy艅skiej i Ludwika XV wydaje si臋 by膰 jak z bajki o Kopciuszku. Ona 鈥 niezamo偶na c贸rka zdetronizowanego polskiego monarchy, on 鈥 kr贸l Francji podupadaj膮cy na zdrowiu. Spo艣r贸d 99 kandydatek wybra艂 na sw膮 偶on臋 kr贸lewn臋 polskiego pochodzenia, na dodatek wywodz膮c膮 si臋 z trac膮cego wp艂ywy rodu magnackiego. Jednak czy zwi膮zek Polki i Francuza by艂 ba艣niowy?

Kilka s艂贸w o Marii Leszczy艅skiej

Maria Leszczy艅ska urodzi艂a si臋 23 czerwca 1703 r. w Trzebnicy. By艂a drug膮 c贸rk膮 Stanis艂awa Leszczy艅skiego oraz Katarzyny Opali艅skiej. Ojciec Marii pocz膮tkowo piastowa艂 godno艣膰 wojewody pozna艅skiego. Dopiero rok po jej narodzinach i detronizacji Augusta II, zosta艂 wybrany podczas wolnej elekcji na kr贸la Rzeczypospolitej Obojga Narod贸w.

Rycina przedstawiaj膮ca kr贸la Polski Stanis艂awa Leszczy艅skiego i Katarzyn臋 Opali艅sk膮

Ryc. 1. Jean-Baptiste van Loo wed艂ug Jean Moreau, Portret kr贸la Stanis艂awa Leszczy艅skiego i Katarzyny Opali艅skiej, 1727 r.

Sytuacja polityczna w pa艅stwie polsko-litewskim sprawi艂a, 偶e od najm艂odszych lat Maria wraz ze sw膮 matk膮 i rodze艅stwem musia艂a uchodzi膰. Podczas jednej z ucieczek kr贸lewn臋 zagubiono, a innym razem cudem unikn臋艂a porwania. Maria wychowywa艂a si臋 wi臋c w warunkach nieprzystaj膮cych kr贸lewskiej rodzinie. Sytuacj臋 Leszczy艅skich pogorszy艂 wynik bitwy pod Po艂taw膮 (1709 r.). Starcie to wp艂yn臋艂o nie tylko na sytuacj臋 mi臋dzynarodow膮, ale tak偶e sprawi艂o, 偶e ojciec Marii, Stanis艂aw, zosta艂 zmuszony do opuszczenia Rzeczypospolitej. Leszczy艅scy zostali rozdzieleni. Katarzyna wraz z dzie膰mi przebywa艂a m.in. w Skanii, podczas gdy Stanis艂aw prowadzi艂 dzia艂ania wojenne na Pomorzu w imieniu kr贸la szwedzkiego. 

Po latach roz艂膮ki, w 1714 r., rodzina Leszczy艅skich osiad艂a w nadre艅skim ksi臋stwie Dw贸ch Most贸w, kt贸re Stanis艂aw otrzyma艂 od Karola XII. Nast臋pnie za艣 zamieszka艂a w Alzacji.

Obraz przedstawiaj膮cy portret dziewczyny w d艂ugiej sukni, kt贸ra trzyma w r臋ku bukiet lilii. Jest to Maria Leszczy艅ska

Ryc. 2. A. S. Belle, Maria Leszczy艅ska, ok. 1730 r.

Poszukiwania m臋偶a 

Od oko艂o 1722 r. (Leszczy艅ska mia艂a w贸wczas 19 lat) rodzice Marii zacz臋li rozgl膮da膰 si臋 za kandydatem na jej m臋偶a. Polsk膮 kr贸lewn膮 zainteresowa艂o si臋 kilku m臋偶czyzn, ostatecznie jednak jej ma艂偶onkiem zosta艂 Ludwik XV. Jak dosz艂o do 艣lubu mi臋dzy Mari膮 a kr贸lem Francji?

Portret nastoletniego Ludwika XV

Ryc. 3. A. S. Belle, Nastoletni Ludwik XV, 1723 r.

Stanis艂aw Leszczy艅ski w 1725 r. otrzyma艂 list z propozycj膮 zam膮偶p贸j艣cia c贸rki. Jego nadawc膮 by艂 ksi膮偶臋 Ludwik Henryk Burbon, pierwszy minister Francji. Zanim do tego dosz艂o, na dworze francuskim sporz膮dzono list臋 99 kandydatek na 偶on臋 Ludwika XV. W艣r贸d wymienionych znalaz艂a si臋 r贸wnie偶 Maria Leszczy艅ska. Konkurowa艂a m.in. z El偶biet膮 Romanow膮 z Rosji czy Barbar膮, infantk膮 portugalsk膮. Miejsce na li艣cie zawdzi臋cza艂a metresie Ludwika Henryka Burbona, markizie de Prie, kt贸ra utrzymywa艂a kontakty z jej ojcem. Ostatecznie z listy wykre艣lono kandydatki, kt贸re nie spe艂nia艂y kryterium wieku – by艂y za m艂ode (mia艂y poni偶ej 12 lat) lub za stare (powy偶ej 24 roku 偶ycia). Maria na tle pozosta艂ych pretendentek prezentowa艂a si臋 dobrze – by艂a wykszta艂cona, dobrze wychowana, taktowna i religijna.聽

31 marca 1725 r. Ludwik XV wybra艂 na sw膮 偶on臋 polsk膮 kr贸lewn臋. Wspomniany ju偶 list dotar艂 do Stanis艂awa Leszczy艅skiego 2 kwietnia, w Poniedzia艂ek Wielkanocny. Po zapoznaniu si臋 z jego tre艣ci膮 by艂y kr贸l Rzeczpospolitej podobno zemdla艂, poniewa偶 sam monarcha francuski ubiega艂 si臋 o r臋k臋 jego c贸rki. Stanis艂aw Leszczy艅ski mia艂 w贸wczas wykrzykn膮膰 do Marii: 

鈥 C贸rko, padnijmy na kolana i podzi臋kujmy Bogu!
鈥 C贸偶 takiego, ojcze, czy wzywaj膮 ci臋 mo偶e z powrotem na tron?
鈥 Niebo zsy艂a nam o wiele wi臋cej: jeste艣 kr贸low膮 Francji!

Dwa miesi膮ce p贸藕niej Ludwik oficjalnie og艂osi艂, 偶e zawiera zwi膮zek ma艂偶e艅ski z Mari膮 Leszczy艅sk膮. Polska kr贸lewna by艂a od niego 7 lat starsza, co nie wszyscy na dworze przyj臋li z aprobat膮. Mimo g艂os贸w krytyki, kr贸l zdania nie zmieni艂. 

Maria偶 czy mezalians?

15 sierpnia 1725 r. w Strasburgu, zgodnie z tradycj膮, odby艂 si臋 najpierw 艣lub per procura. Oznacza to, 偶e zwi膮zek ma艂偶e艅ski jest zawierany przez osob臋 do tego upowa偶nion膮. Pe艂nomocnikiem kr贸la francuskiego by艂 Ludwik Orlea艅ski. 

Do pierwszego spotkania Marii i Ludwika XV dosz艂o ponad dwa tygodnie p贸藕niej, 4 wrze艣nia, w okolicach Fontainebleau. Zapiski kronikarzy 艣wiadcz膮, 偶e w艂adca z uprzejmo艣ci膮 przywita艂 narzeczon膮. Nast臋pnego dnia mia艂a miejsce ceremonia 艣lubna. Nie uczestniczyli w niej jednak rodzice panny m艂odej 鈥 Stanis艂aw i Katarzyna, poniewa偶 francuski protok贸艂 dworski zakazywa艂 udzia艂u zdetronizowanego monarchy.

Ma艂偶e艅stwo Marii z Ludwikiem nie by艂o jednak ba艣niowe. Co prawda w latach 1727-1737 r. Maria urodzi艂a Ludwikowi 10 dzieci, jednak偶e kr贸l romansowa艂 z innymi kobietami. Jego metres膮 by艂a np. Madame Pompadour. Ponadto Maria odgrywa艂a marginaln膮 rol臋 na dworze francuskim, a kr贸l ignorowa艂 jej pro艣by.聽

Portret Marii Leszczy艅skiej z synem Ludwikiem

Ryc. 4. A. S. Belle, Kr贸lowa Maria Leszczy艅ska ze swoim pierworodnym synem, delfinem Ludwikiem, ok. 1730 r.

Historycy oceniaj膮 ma艂偶e艅stwo Ludwika XV Burbona i Marii Leszczy艅skiej jako mezalians. Warto jednak zastanowi膰 si臋, bior膮c pod uwag臋 cechy charakteru i zachowanie francuskiego w艂adcy, kogo on dotyczy艂.聽

Materia艂y 藕r贸d艂owe

Informacje
  • Cie艣lak E., Stanis艂aw Leszczy艅ski, Wroc艂aw 1994.
  • Levron J., Maria Leszczy艅ska, Warszawa 2007.聽Zieli艅ski R., Polka na francuskim tronie, Warszawa 1978.
Ilustracje
Odrabiamy logo

Odrabiamy.pl to serwis edukacyjny dla uczni贸w, kt贸ry tworz膮 nauczyciele. W naszej bazie znajdziesz opracowania zada艅 z aktualnych podr臋cznik贸w do ponad 20 przedmiot贸w szkolnych, testy 贸smoklasisty i maturalne, a tak偶e wideolekcje oraz do艣wiadczenia w formie wideo. Pomagamy w nauce. Razem.


漏 2024 blog odrabiamy - odrabiamy.pl