Skip to content

Liga Narod贸w

W artykule

Jednym ze skutk贸w zako艅czenia I wojny 艣wiatowej oraz paryskiej konferencji pokojowej by艂o utworzenie Ligi Narod贸w. Organizacja powsta艂a z inicjatywy prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona. Funkcjonowa艂a w latach 1920-1946.

Przyczyny utworzenia Ligi Narod贸w

  • zako艅czenie I wojny 艣wiatowej, 
  • zwo艂anie paryskiej konferencji pokojowej i uchwalenie traktatu wersalskiego,
  • konieczno艣膰 zagwarantowania nowego mi臋dzynarodowego 艂adu, 
  • zagwarantowanie pokojowego trybu rozwi膮zywania konflikt贸w, 
  • zrealizowanie inicjatywy prezydenta USA.

Cele Ligi Narod贸w

  • cele Ligi Narod贸w zosta艂y okre艣lone w 鈥濸akcie Ligi Narod贸w鈥,
  • zagwarantowanie pokoju mi臋dzy narodami, 
  • kontrolowanie przestrzegania ma艂ego traktatu wersalskiego (traktat mniejszo艣ciowy),
  • utworzenie systemu opieki mandatowej nad koloniami niemieckimi oraz krajami od艂膮czonymi od imperium tureckiego, 
  • rozw贸j stosunk贸w mi臋dzynarodowych, 
  • ograniczenie u偶ywania si艂y na rzecz stosowania sankcji ekonomicznych i militarnych.

System mandatowy zak艂ada艂 przygotowanie teren贸w skolonizowanych do uzyskania samodzielno艣ci i niepodleg艂o艣ci. Terytoria mandatowe zosta艂y podzielone na 3 kategorie:

  • Mandat typu A – pa艅stwa najlepiej przygotowane do uzyskania suwerenno艣ci. Pa艅stwo sprawuj膮ce nad nim mandat mia艂o s艂u偶y膰 doradztwem i zarz膮dza膰 administracyjnie. Przyk艂ad: Irak, Palestyna, Syria.
  • Mandat typu B – pa艅stwa s艂abiej rozwini臋te i nieprzygotowane do szybkiego odzyskania niepodleg艂o艣ci. Przyk艂ad: kolonie niemieckie w Afryce, np. Tanganika, Togo, Kamerun.
  • Mandat typu C – pa艅stwa, kt贸rych droga do niepodleg艂o艣ci by艂a d艂uga. Przyk艂ad: dawne posiad艂o艣ci niemieckie na Pacyfiku, np. Niemiecka Nowa Gwinea, Afryka Po艂udniowo-Zachodnia.

Zasady funkcjonowania Ligi Narod贸w 

  • pokojowa wsp贸艂praca mi臋dzy narodami, 
  • zapewnienie jawno艣ci stosunk贸w mi臋dzynarodowych,
  • opieranie si臋 w stosunkach mi臋dzynarodowych na sprawiedliwo艣ci i honorze, 
  • wyrzeczenie si臋 si艂y w konfliktach mi臋dzynarodowych, cho膰 dawano mo偶liwo艣膰 prowadzenia tzw. legalnych wojen.

Liga Narod贸w 鈥 najwa偶niejsze informacje

  • siedziba: Genewa
  • cz艂onkowie: w okresie mi臋dzywojennym liczba cz艂onk贸w waha艂a si臋 mi臋dzy 45 a 60 pa艅stw
  • 1926 r. – przyst膮pienie Niemiec
  • 1933 r. – wyst膮pienie Niemiec i Japonii 
  • 1934 r. – przyst膮pienie ZSRR 
  • 1937 r. – wyst膮pienie W艂och 
  • 1940 r. – usuni臋cie ZSRR 
Liga Narod贸w - p贸艂oficjalny symbol

Ryc. 1. Liga Narod贸w 鈥 p贸艂oficjalny symbol

Struktura Ligi Narod贸w

Organ Kompetencje
Zgromadzenie Ligi Narod贸w

Kompetencje:

  • rozpatrywanie kwestii zwi膮zanych z pokojem 艣wiatowym,
  • podejmowanie uchwa艂, rezolucji, zalece艅, 
  • rozstrzyganie sporów mi臋dzy cz艂onkami Ligi (ostatnia instancja),
  • decydowanie o przyj臋ciu nowych cz艂onków, wyborze niesta艂ych przedstawicieli Rady Ligi i wyborze sekretarza generalnego.

Sk艂ad:

  • delegaci wszystkich zrzeszonych krajów,
  • ka偶dy cz艂onek Ligi dysponowa艂 jednym g艂osem,
  • podczas podejmowania decyzji obowi膮zywa艂a zasada jednomy艣lno艣ci,
  • posiedzenia mia艂y odbywa膰 si臋 co najmniej raz w roku.

 

Rada Ligi Narod贸w

Kompetencje: 

  • najwa偶niejsza instytucja Ligi Narodów,
  • omawianie najistotniejszych zagadnie艅 polityki mi臋dzynarodowej, 
  • nak艂adanie sankcji,
  • kontrolowanie systemu mandatowego, 
  • prowadzenie dzia艂a艅 mediacyjnych i rozjemczych, 
  • chronienie mniejszo艣ci narodowych, 
  • mianowanie sekretarza generalnego (za zgod膮 Zgromadzenia).  

Sk艂ad:

  • cz艂onkowie stali (pocz膮tkowo by艂o ich 4) i niestali.

 

Sekretariat Ligi Narod贸w

Kompetencje:

  • koordynowanie i organizowanie Ligi Narodów,
  • przygotowywanie projektów rezolucji oraz ustaw. 
Sta艂y Trybuna艂 Sprawiedliwo艣ci Mi臋dzynarodowej

Kompetencje:

  • rozstrzyga艂 spory mi臋dzy pa艅stwami i wydawa艂 opinie doradcze.
Mi臋dzynarodowa Organizacja Pracy

Kompetencje:

  • zajmowa艂a si臋 m.in. ograniczeniem pracy dzieci, ochron膮 praw pracowników, popraw膮 warunków pracy i zatrudnienia.

Przyczyny s艂abo艣ci Ligi Narod贸w

  • nie utworzono si艂 zbrojnych, kt贸re mog艂yby interweniowa膰 w sytuacjach kryzysowych, 
  • pa艅stwa 艂ami膮ce zasady Ligi Narod贸w po prostu wyst臋powa艂y z organizacji, by unikn膮膰 odpowiedzialno艣ci w postaci sankcji, 
  • pa艅stwa nale偶膮ce do Ligi Narod贸w nie zawsze wsp贸艂dzia艂a艂y, wola艂y realizowa膰 w艂asne interesy, 
  • pok贸j 艣wiatowy nie by艂 g艂贸wn膮 warto艣ci膮 dla cz艂onk贸w Ligi, 
  • system g艂osowania (zasada jednomy艣lno艣ci) sprawia艂, 偶e trudno by艂o podj膮膰 decyzje, a pa艅stwa 艂atwo wy艂amywa艂y si臋 z obrad, 
  • pomys艂odawc膮 Ligi Narod贸w by艂 prezydent Stan贸w Zjednoczonych, mimo to USA nie przyst膮pi艂y do organizacji i powr贸ci艂y do polityki izolacjonizmu.

Zapami臋taj! Liga Narod贸w w pigu艂ce
Liga Narod贸w:

  • to organizacja mi臋dzynarodowa powsta艂a z inicjatywy prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona podczas paryskiej konferencji pokojowej ko艅cz膮cej I wojn膮 艣wiatow膮,
  • sw膮 siedzib臋 mia艂a w Genewie
  • funkcjonowa艂a w latach 1920-1946
  • jej celem by艂o utrzymanie pokojuwsp贸艂pracy mi臋dzynarodowej na 艣wiecie, 
  • stworzy艂a system mandatowy, 
  • najwa偶niejsze organy to: Zgromadzenie Ligi Narod贸w (mi臋dzynarodowy parlament), Rada Ligi Narod贸w (w艂adza wykonawcza), Sekretariat Ligi Narod贸w.

Utrwal wiedz臋

Poni偶ej znajduj膮 si臋 zadania wraz z odpowiedziami, do rozwi膮zania kt贸rych wykorzystano wiedz臋 zaprezentowan膮 w tym artykule.

Zadanie 1. Zadanie 2.

Materia艂y 藕r贸d艂owe

Ilustracje

Ryc. 1.: 殴r贸d艂o: https://pl.wikipedia.org/wiki/Liga_Narod%C3%B3w#/media/Plik:Flag_of_the_League_of_Nations_(1939).svg.

Odrabiamy logo

Odrabiamy.pl to serwis edukacyjny dla uczni贸w, kt贸ry tworz膮 nauczyciele. W naszej bazie znajdziesz opracowania zada艅 z aktualnych podr臋cznik贸w do ponad 20 przedmiot贸w szkolnych, testy 贸smoklasisty i maturalne, a tak偶e wideolekcje oraz do艣wiadczenia w formie wideo. Pomagamy w nauce. Razem.


漏 2024 blog odrabiamy - odrabiamy.pl