Skip to content

Konferencja paryska, traktat wersalski, konferencja w Waszyngtonie

W artykule

11 listopada 1918 r. w Compi猫gne podpisano zawieszenie broni, tym samym dosz艂o do zako艅czenia I wojny 艣wiatowej. Konieczne by艂o uporz膮dkowanie sytuacji politycznej oraz militarnej na arenie mi臋dzynarodowej. W tym celu zwo艂ano konferencj臋 parysk膮 (18 stycznia 1919 r. 鈥 21 stycznia 1920 r.) oraz podpisano traktat wersalski (28 czerwca 1919 r.). Porz膮dek wersalski kszta艂towa艂y tak偶e traktaty zawarte z sojusznikami II Rzeszy. Ostatnie  kwestie sporne rozstrzygni臋to podczas konferencji w Waszyngtonie (12 listopada 1921 r. 鈥 6 lutego 1922 r.).

Konferencja paryska

Przyczyny zorganizowania konferencji:

  • zako艅czenie dzia艂a艅 zbrojnych w ramach I wojny 艣wiatowej, 
  • podpisanie zawieszenia broni 11 listopada 1918 r. przez Niemcy, 
  • konieczno艣膰 uregulowania stosunk贸w mi臋dzynarodowych po I wojnie 艣wiatowej,
  • usankcjonowanie zmian terytorialnych i politycznych na 艣wiecie, 
  • zrealizowanie wizji prezydenta USA Woodrowa Wilsona o uporz膮dkowaniu powojennego 艣wiata, 
  • d膮偶enie do ustabilizowania sytuacji w 艣wiecie. 

Uczestnicy konferencji:

  • przedstawiciele 27 pa艅stw oraz ich sprzymierze艅cy,  
  • do udzia艂u w obradach nie dopuszczono Rosji oraz przedstawicieli pa艅stw pokonanych, 
  • obradami kierowa艂a Rada Najwy偶sza 鈥 USA + Wielka Brytania + Francja + W艂ochy + Japonia; decyzje podejmowano obligatoryjnie,
  • najwi臋kszy wp艂yw odgrywa艂a Wielka Tr贸jka 鈥 prezydent USA Thomas Woodrow Wilson, premier Wielkiej Brytanii David Lloyd George, premier Francji Georges Clemenceau.
Zdj臋cie przedstawia popiersie prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona

Ryc. 1. Thomas Woodrow Wilson

Zdj臋cie przedstawia popiersie premiera Wielkiej Brytanii Davida Lloyda George'a

Ryc. 2. David Lloyd George

Zdj臋cie przedstawia popiersie premiera Francji Georgesa Clemenceau

Ryc. 3. Georges Clemenceau

Dlaczego Rosja nie wzi臋艂a udzia艂u w konferencji?

  • Rosja zawar艂a separatystyczny pok贸j z pa艅stwami centralnymi (traktat brzeski z 3 marca 1918 r.), co zosta艂o uznane przez jej sojusznik贸w za zdrad臋,
  • zachodni przyw贸dcy nie chcieli, by w艂adza bolszewik贸w umocni艂a si臋,
  • przyjazd reprezentant贸w bolszewickiej Rosji na konferencj臋 oznacza艂by, 偶e maj膮 oni poparcie pa艅stw Europy Zachodniej, 
  • w艂adza bolszewik贸w radykalizowa艂a si臋, co budzi艂o obawy na Zachodzie.

Cele, do kt贸rych d膮偶y艂y pa艅stwa Rady Najwy偶szej:

  • Stany Zjednoczone 鈥 d膮偶y艂y do realizacji 14-punktowego or臋dzia prezydenta Wilsona, kt贸re pozwoli艂oby na unikni臋cie kolejnych wojen w przysz艂o艣ci. 
  • Wielka Brytania 鈥 wystarczy艂o jej, 偶e Niemcy przegra艂y i przesta艂y by膰 konkurencj膮 gospodarcz膮 oraz militarn膮 (zw艂aszcza pod wzgl臋dem floty). Wielka Brytania obawia艂a si臋, 偶e nadmierne os艂abienie Niemiec doprowadzi do zachwiania r贸wnowagi europejskiej zar贸wno pod wzgl臋dem polityki, jak i 艣wiatowej ekonomii. 
  • Francja 鈥 chcia艂a jak najbardziej os艂abi膰 i upokorzy膰 Niemcy. 
  • W艂ochy 鈥 straci艂y zainteresowanie konferencj膮, gdy okaza艂o si臋, 偶e nie otrzymaj膮 takich nabytk贸w terytorialnych, jakie ich interesowa艂y. 
  • Japonia 鈥 nie by艂a zainteresowana sprawami europejskimi.

Przyczyny i skutki I wojny 艣wiatowej (czytaj)

Traktat wersalski

Tekst traktatu zosta艂 przedstawiony delegacji niemieckiej 7 maja 1919 r. Niemcy mieli jednak liczne uwagi do zapis贸w, kt贸re wprowadzono dzi臋ki naciskowi Wielkiej Brytanii. Mimo oburzenia, parlament niemiecki ostatecznie ratyfikowa艂 traktat wersalski.

Najwa偶niejsze zapisy:

  • Niemcy zosta艂y uznane za winne wywo艂ania I wojny 艣wiatowej,
  • cesarz niemiecki Wilhelm II oraz niemieccy dow贸dcy zostali oskar偶eni o zbrodnie wojenne i nakazano wydanie ich s膮dom mi臋dzynarodowym (postulat niezrealizowany),
  • obci膮偶enie Niemiec reparacjami w wysoko艣ci 132 mld marek w z艂ocie, 
  • zakazanie Niemcom po艂膮czenia si臋 z niemieckoj臋zyczn膮 Austri膮, 
  • os艂abienie Niemiec pod wzgl臋dem militarnym:
    • zdemilitaryzowanie obszaru Nadrenii,
    • redukowanie liczebno艣ci niemieckich si艂 zbrojnych do 100 tys. zawodowych 偶o艂nierzy wojsk l膮dowych i 15 tys. marynarki wojennej, 
    • pozbawienie wojska niemieckiego czo艂g贸w, samolot贸w i okr臋t贸w podwodnych,
    • znaczne ograniczenie liczby jednostek nawodnych, 
    • zniesienie obowi膮zku s艂u偶by wojskowej, 
  • II Rzesza ponios艂a straty terytorialne:
    • Alzacja i Lotaryngia (na rzecz Francji),
    • Eupen i Malmedy (na rzecz Belgii),
    • Zag艂臋bie Saary (po 15 latach mia艂 zosta膰 przeprowadzony plebiscyt decyduj膮cy o przynale偶no艣ci tych ziem),
    • P贸艂nocny Szlezwik (na rzecz Danii), 
    • Pomorze Gda艅skie, Wielkopolska, cz臋艣膰 G贸rnego 艢l膮ska, kilka gmin na Powi艣lu (na rzecz Polski), 
    • Gda艅sk zosta艂 przekszta艂cony w Wolne Miasto znajduj膮ce si臋 pod kontrol膮 Ligi Narod贸w, 
    • rezygnacja z wszystkich kolonii.

Nale偶y pami臋ta膰, 偶e opr贸cz postanowie艅 w sprawie Niemiec traktat pokojowy obejmowa艂 tak偶e akt za艂o偶ycielski Ligi Narod贸w. R贸wnocze艣nie zawarto ma艂y traktat wersalski.

Ma艂y traktat wersalski

Ma艂y traktat wersalki musia艂 zosta膰 przyj臋ty przez nowopowsta艂e pa艅stwa, na kt贸rych zamieszkiwa艂 znaczny procent obywateli nale偶膮cych do mniejszo艣ci narodowych. Kraje te (m.in. Polska, Rumunia, Grecja) zobowi膮zywa艂y si臋 do przestrzegania swob贸d narodowo艣ciowych, a ich obywatele mieli mo偶liwo艣膰 odwo艂ywania si臋 do Ligi Narod贸w, je艣li uznaliby, 偶e s膮 dyskryminowani przez w艂adze pa艅stwowe.

Czynniki destabilizuj膮ce 艂ad wersalski:

  • Niemcy i pa艅stwa pokonane postrzega艂y postanowienia konferencji paryskiej i traktat wersalski jako narzucony dyktat, 
  • niezadowolenie z rozstrzygni臋膰 konferencji, np. W艂ochy zawiedzione nik艂ymi zdobyczami terytorialnymi, 
  • sprzeczno艣膰 interes贸w mi臋dzy pa艅stwami, np. Francji i Wielkiej Brytanii wobec przysz艂o艣ci Niemiec, 
  • nieuporz膮dkowanie granic w Europie 艢rodkowo-Wschodniej, np. walka Polski o przebieg granic,
  • rozw贸j militaryzmu w Japonii, 
  • rodz膮ce si臋 nacjonalizmy, np. we W艂oszech, w Niemczech, 
  • wci膮偶 偶ywe konflikty mi臋dzy pa艅stwami i narodami. 
  • wzrost konkurencyjno艣ci gospodarek europejskich.

Rokowania pokojowe z by艂ymi sojusznikami II Rzeszy

Pa艅stwo Data i miejsce Postanowienia
Austria

10 wrze艣nia 1919 r.
Saint-Germain-en-Laye

  • zobowi膮zanie utrzymania niepodleg艂o艣ci,
  • ograniczenie si艂 zbrojnych do 30 tys. 偶o艂nierzy,
  • zakaz prowadzenia rekrutacji do wojska,
  • zakaz posiadania czo艂gów, lotnictwa,
  • wyp艂acenie odszkodowa艅 wojennych,
  • utrata terytoriów:

- niewielkie obszary w Dolnej Austrii (na korzy艣膰 Czechos艂owacji),

- Bo艣nia i Hercegowina, wschodnia Kraina, po艂udniowa Styria, znaczna cz臋艣膰 Dalmacji (na korzy艣膰 Królestwa SHS),

- po艂udniowy Tyrol, cz臋艣膰 Dalmacji, zachodnia Kraina i pobrze偶e z Triestem (na korzy艣膰 W艂och),

Bu艂garia

27 listopada 1919 r.

Neuilly-sur-Seine

  • zap艂ata 2,5 mld franków w z艂ocie tytu艂em reparacji wojennych,
  • ograniczenie si艂 zbrojnych do 20 tys. 偶o艂nierzy,
  • zakaz posiadania lotnictwa i broni ci臋偶kiej,
  • utrata terytoriów:

- zachodnia Tracja (na rzecz Grecji),

- po艂udniowa Dobrud偶a (na rzecz Rumunii),

- cz臋艣膰 Macedonii (na rzecz Królestwa SHS),

W臋gry

4 czerwca 1920 r.
Trianon

  • obci膮偶enie odszkodowaniami wojennymi,
  • ograniczenie si艂 zbrojnych do 35 tys. 偶o艂nierzy,
  • zakaz posiadania lotnictwa, broni ci臋偶kiej i marynarki wojennej,
  • zniesienie powszechnej s艂u偶by wojskowej,
  • utrata terytoriów:

- Siedmiogród i cz臋艣膰 Banatu (na rzecz Rumunii),

- Chorwacja, pozosta艂e tereny Banatu, Wojwodina (na rzecz Królestwa SHS),

- Górne W臋gry (S艂owacja) i Ru艣 Zakarpacka (na rzecz Czechos艂owacji),

- Burgenland (na rzecz Austrii),

- pó艂nocny Spisz i pó艂nocna Orawa (na rzecz Polski),

Turcja

10 sierpnia 1920 r.

Sèvres

  • ograniczenie si艂 zbrojnych do 50 tys. 偶o艂nierzy,
  • zakaz posiadania lotnictwa, broni ci臋偶kiej,
  • obci膮偶enie odszkodowaniami wojennymi,
  • utrata terytoriów:

- Tracja Wschodnia, Pó艂wysep Gallipoli i rejon Izmiru (na rzecz Grecji),

- Wschodnia Anatolia (na rzecz Armenii i Kurdystanu),

- Palestyna, Irak, Arabia pod okupacj膮 (kontrol膮) Wielkiej Brytanii,

- Syria pod okupacj膮 (kontrol膮) Francji,

- cz臋艣膰 Anatolii pod okupacj膮 (kontrol膮) W艂och.

Konferencja waszyngto艅ska  

Przyczyny zorganizowania konferencji:

  • konieczno艣膰 uregulowania kwestii zbroje艅 morskich, 
  • uzgodnienie polityki w kwestii spraw dalekowschodnich.

Uczestnicy konferencji: 

  • Stany Zjednoczone (wiod膮ca rola),
  • Chiny, 
  • Japonia (wiod膮ca rola),
  • Wielka Brytania (wiod膮ca rola),
  • Francja,
  • Belgia,
  • Portugalia,
  • W艂ochy, 
  • Holandia.

Skutki konferencji 鈥 3 traktaty:

  1. Dotycz膮cy polityki 鈥瀘twartych drzwi鈥 w Chinach. Traktat wprowadza艂 zasad臋 suwerenno艣ci tego pa艅stwa i likwidowa艂 dotychczasowe strefy wp艂yw贸w. 
  2. Dotycz膮cy utrzymania statusu quo na Oceanie Spokojnym
  3. Reguluj膮cy i ograniczaj膮cy zbrojenia morskie (traktat waszyngto艅ski, 鈥瀟raktat pi臋ciu鈥). Na podstawie traktatu waszyngto艅skiego zablokowano na 15 lat rozw贸j jako艣ciowy i ilo艣ciowy flot wojennych mocarstw. 

Ponadto Wielka Brytania, USA, Francja i Japonia zawar艂y 鈥瀠k艂ad czterech鈥 gwarantuj膮cy wzajemn膮 pomoc w razie zagro偶enia ich posiad艂o艣ci na Pacyfiku.

Utrwal wiedz臋

Poni偶ej znajduj膮 si臋 zadania wraz z odpowiedziami, do rozwi膮zania kt贸rych wykorzystano wiedz臋 zaprezentowan膮 w tym artykule.

Zadanie 1. Zadanie 2.

Odrabiamy logo

Odrabiamy.pl to serwis edukacyjny dla uczni贸w, kt贸ry tworz膮 nauczyciele. W naszej bazie znajdziesz opracowania zada艅 z aktualnych podr臋cznik贸w do ponad 20 przedmiot贸w szkolnych, testy 贸smoklasisty i maturalne, a tak偶e wideolekcje oraz do艣wiadczenia w formie wideo. Pomagamy w nauce. Razem.


漏 2024 blog odrabiamy - odrabiamy.pl