Skip to content

Jak opisa膰 dzie艂o sztuki 鈥 obraz, rze藕b臋, plakat, zdj臋cie?

W artykule

Opis dzie艂a sztuki mo偶e wydawa膰 si臋 czym艣 trudnym, zw艂aszcza, je艣li niewiele wiemy na ten temat. Nic bardziej mylnego! Wystarczy pozna膰 podstawowe poj臋cia i przygotowa膰 dobry plan. Na czym skupi膰 si臋, opisuj膮c dzie艂o sztuki?

Opis dzie艂a sztuki 鈥 schemat

Opis dzie艂a sztuki (obrazu, plakatu, rze藕by, zdj臋cia, grafiki itp.) jest wypowiedzi膮, w kt贸rej autor przedstawia wygl膮d tego dzie艂a oraz opini臋 na jego temat. Mo偶e mie膰 mniej lub bardziej rozbudowan膮 form臋, jednak powinien uwzgl臋dnia膰 tr贸jdzieln膮 kompozycj臋, czyli sk艂ada膰 si臋 ze wst臋pu, rozwini臋cia oraz zako艅czenia (podsumowania). Zanim zaczniemy redagowa膰 opis, sporz膮d藕my jego plan 鈥 to znacznie u艂atwi pisanie! Mo偶e on przyj膮膰 form臋 poni偶szego schematu. Oczywi艣cie warto go uzupe艂ni膰 o konkretne informacje, kt贸re wynikaj膮 z analizy danego dzie艂a sztuki.

Wst臋p

Najwa偶niejsze informacje na temat dzie艂a:

  • tytu艂;
  • autor;
  • technika wykonania dzie艂a (obraz olejny, akwarela, rze藕ba, grafika, plakat, zdj臋cie itp.);
  • data powstania, opcjonalnie: epoka, styl (barokowy, renesansowy, impresjonizm itp.);
  • opcjonalnie: miejsce, w którym mo偶na dzie艂o obejrze膰.
Rozwini臋cie

Szczegó艂owy opis dzie艂a:

  • tematyka, zwi膮zek tematu z tytu艂em;
  • co zosta艂o przedstawione;
  • kompozycja;
  • kolorystyka, faktura, 艣wiat艂ocie艅, linie, kszta艂ty, barwy, kontrasty i ich wp艂yw na interpretacj臋 dzie艂a;
  • nastrój, czyli uczucia, jakie wywo艂uje dzie艂o i sposób jego przedstawienia.
Zako艅czenie

Opinia na temat dzie艂a; jakie wra偶enie wywo艂uje na Tobie dzie艂o?

Poj臋cia, kt贸re warto zna膰

Zanim przyst膮pimy do tworzenia opisu dzie艂a sztuki, powinni艣my pozna膰 podstawowe poj臋cia z zakresu tej dziedziny. Przedstawimy je na przyk艂adzie malarstwa. 

Typy dzie艂 malarskich 鈥 podzia艂 ze wzgl臋du na temat

Portret

Przedstawienie postaci z uwzgl臋dnieniem jej cech charakterystycznych.

Autoportret

Wizerunek artysty namalowany przez niego samego.

Pejza偶

Dzie艂o pokazuj膮ce najcz臋艣ciej przyrod臋, krajobraz naturalny, wiejski b膮d藕 miejski.

Akt

Dzie艂o przedstawiaj膮ce nag膮 posta膰 ludzk膮.

Martwa natura

Obraz przedstawiaj膮cy kompozycj臋 przedmiot贸w, owoc贸w i kwiat贸w.

Malarstwo rodzajowe

G艂贸wnym tematem jest 偶ycie codzienne zwyk艂ych ludzi.

Malarstwo abstrakcyjne

Dzie艂o skomponowane z r贸偶nego rodzaju kszta艂t贸w, linii oraz barw, kt贸re nie odzwierciedlaj膮 rzeczywisto艣ci.

Malarstwo historyczne

Przedstawia postaci oraz wydarzenia historyczne wa偶ne dla danego narodu.

Ryc. 1. Podzia艂 dzie艂 malarskich ze wzgl臋du na temat

艢rodki wyrazu artystycznego 鈥 elementy kompozycji

Kolor

Barwy s膮 jednym z g艂贸wnych narz臋dzi ekspresji autora. Wp艂ywaj膮 na nastr贸j dzie艂a oraz jego odbi贸r. W dziele mog膮 dominowa膰 barwy ciep艂e (m.in. 偶贸艂ty, pomara艅czowy, czerwony), kojarz膮ce si臋 ze szcz臋艣ciem i rado艣ci膮, a tak偶e barwy zimne (m.in. niebieski, zielony, fioletowy), kt贸re wi膮偶膮 si臋 ze smutkiem, ch艂odem oraz surowo艣ci膮.

Linia

Uwypukla kontury przedmiot贸w, wyznacza perspektyw臋, ale r贸wnie偶 mo偶e pe艂ni膰 funkcj臋 dekoracyjn膮 (ornamenty, wzory florystyczne) czy wyznacza膰 granice kompozycji (obramowanie).

Kszta艂t

To podstawa konstrukcji tre艣ci obrazu. Kszta艂ty mog膮 uk艂ada膰 si臋 w przedstawienia realistyczne b膮d藕 abstrakcyjne.

艢wiat艂ocie艅

Dzi臋ki nat臋偶eniu 艣wiat艂a artysta mo偶e wyeksponowa膰 jedne elementy, a drugie ukry膰, co ma wp艂yw na kompozycj臋 oraz odbi贸r dzie艂a. U偶ycie 艣wiat艂ocienia buduje r贸wnie偶 realistyczn膮 rzeczywisto艣膰.

Faktura

Struktura dzie艂a, kt贸ra zale偶y od u偶ytych przez artyst臋 narz臋dzi, np. 艣lady p臋dzla na p艂贸tnie.

Perspektywa

Spos贸b przedstawienia tr贸jwymiarowej przestrzeni na p艂aszczy藕nie. Wyr贸偶niamy nast臋puj膮ce typy perspektyw: linearna (inaczej geometryczna lub zbie偶na, kt贸ra odzwierciedla przestrze艅 w taki spos贸b, w jaki widzi j膮 oko ludzkie), 偶abia (obiekt widziany z do艂u), ptasia (obiekt widziany z g贸ry), powietrzna (obiekt przedstawiony zgodnie z prawami optyki, np. oddalone wzg贸rza wydaj膮 si臋 rozmazane i przyjmuj膮 niebieskawy odcie艅).

Ryc. 2. Podstawowe rodzaje perspektyw

Typy kompozycji

Typy kompozycji wyr贸偶nia si臋 w zale偶no艣ci od uk艂adu poszczeg贸lnych element贸w dzie艂a. Cz臋sto opisuje si臋 j膮 przy pomocy par wyraz贸w o przeciwstawnych znaczeniach:

  • dynamiczna (przewaga element贸w uko艣nych, kt贸re daj膮 wra偶enie ruchu) / statyczna (elementy u艂o偶one najcz臋艣ciej poziomo, co sprawia wra偶enie braku ruchu); 
  • otwarta (uk艂ad element贸w, kt贸ry sugeruje, 偶e dzie艂o mo偶e wychodzi膰 poza swoje ramy; jest nieograniczone)  / zamkni臋ta (jej elementy tworz膮 sko艅czony, zamkni臋ty uk艂ad, cz臋sto ograniczony ramami);
  • symetryczna (elementy rozmieszczone r贸wnolegle po obydwu stronach osi pionowej) / asymetryczna (elementy u艂o偶one niesymetrycznie);
  • diagonalna (elementy u艂o偶one uko艣nie) / horyzontalna (elementy u艂o偶one na p艂aszczy藕nie poziomej) / wertykalna (elementy u艂o偶one w linii pionowej).

Ryc. 3. Podstawowe typy kompozycji

Przydatne zwroty i sformu艂owania

Wst臋p
  • Obraz pt.鈥. autorstwa鈥
  • Autorem dzie艂a pt鈥. jest鈥
  • Anonimowa rze藕ba鈥
  • Obraz namalowano farbami olejnymi鈥
  • Dzie艂o pochodzi z鈥 roku鈥
  • To impresjonistyczne/ barokowe/ klasycystyczne dzie艂o powsta艂o w鈥 roku鈥
  • Obraz mo偶na podziwia膰 w鈥
  • Rze藕ba znajduje si臋 w鈥
Temat dzie艂a
  • Obraz/ scena rodzajowa/ portret/ akt/ martwa natura鈥 przedstawia鈥.
  • Tematem dzie艂a jest鈥
  • Artysta ukaza艂鈥
  • Na obrazie mo偶emy podziwia膰鈥
  • Dzie艂o przedstawia鈥, kt贸ry鈥
Kompozycja
  • Na pierwszym/ drugim planie鈥 
  • Pierwszy/ drugi plan przedstawia鈥
  • W tle/ w g艂臋bi鈥
  • W centrum/ po prawej stronie/ w lewym g贸rnym rogu/ obok/ z przodu/ z ty艂u/ u g贸ry/ po obydwu stronach鈥
  • Kompozycja statyczna/ dynamiczna/ otwarta/ zamkni臋ta/ symetryczna/ asymetryczna鈥
  • Perspektywa 偶abia/ powietrzna/ linearna鈥
  • Abstrakcyjny/ asymetryczny uk艂ad鈥
Cechy dzie艂a
  • Wielko艣膰: ogromne, niewielkich rozmiar贸w, monumentalne;
  • Barwy: nasycone, przygaszone, wyblak艂e, zdecydowane, pastelowe, ciep艂e, zimne, kontrastowe, stonowane;
  • 艢wiat艂o: przyciemnione, kontrastuj膮ce z ciemnym otoczeniem, jasne, rozproszone, delikatne, s膮cz膮ce si臋;
  • Kszta艂t: nieregularny, regularny, proporcjonalny, okr膮g艂y, owalny, jajowaty, kanciasty, ostry;
  • Linie: proste, cienkie, ostre, faluj膮ce, grube, wyraziste, symetryczne, nieregularne;
  • Faktura: g艂adka, szorstka, chropowata, sp臋kana, porowata, wyra藕ne poci膮gni臋cia p臋dzlem;
  • Nastr贸j dzie艂a: pogodny, smutny, melancholijny, przygn臋biaj膮cy, tajemniczy, pe艂en grozy, ba艣niowy.
Opinia
  • Dzie艂o wywar艂o na mnie ogromne wra偶enie/ zaskoczy艂o mnie鈥
  • Obraz kojarzy mi si臋 z鈥
  • Nie podoba mi si臋 tego rodzaju sztuka, ale鈥
  • Dzie艂o emanuje rado艣ci膮 偶ycia/ ch艂odem鈥

Przyk艂adowy opis dzie艂a sztuki

Teraz, kiedy znamy ju偶 podstawowe poj臋cia z dziedziny sztuki oraz og贸lny schemat tworzenia opisu, mo偶emy wykorzysta膰 zdobyt膮 wiedz臋 w praktyce. Poni偶ej znajduje si臋 przyk艂adowy opis obrazu holenderskiego malarza. 

Ryc. 4. Reynier van Gherven, 鈥濵artwa natura z ostryg膮 i homarem鈥

Ryc. 5. Przyk艂adowy opis obrazu: Reynier van Gherven, 鈥濵artwa natura z ostryg膮 i homarem鈥

Utrwal wiedz臋

Rozwi膮偶 zadania do tego tematu i utrwal wiedz臋. Nast臋pnie sprawd藕 swoje odpowiedzi z rozwi膮zaniami przygotowanymi przez nauczycieli Odrabiamy.pl.

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3.

Materia艂y 藕r贸d艂owe

Ilustracje

Odrabiamy logo

Odrabiamy.pl to serwis edukacyjny dla uczni贸w, kt贸ry tworz膮 nauczyciele. W naszej bazie znajdziesz opracowania zada艅 z aktualnych podr臋cznik贸w do ponad 20 przedmiot贸w szkolnych, testy 贸smoklasisty i maturalne, a tak偶e wideolekcje oraz do艣wiadczenia w formie wideo. Pomagamy w nauce. Razem.


漏 2024 blog odrabiamy - odrabiamy.pl