Skip to content

Jak napisa膰 recenzj臋?

W artykule

Pewnie wiele razy zdarza ci si臋 szuka膰 opinii na temat jakiego艣 filmu, ksi膮偶ki czy przedmiotu, kt贸ry chcesz kupi膰. Wtedy przegl膮dasz teksty rzetelne, cz臋sto bardziej rozbudowane, czyli recenzje. A mo偶e tobie zdarzy艂o si臋 napisa膰 tak膮 opini臋? Znajomo艣膰 tworzenia tej formy wypowiedzi przydaje si臋 nie tylko w szkole. Jak napisa膰 dobr膮 recenzj臋? Sprawd藕!

Co to jest recenzja?

Samo s艂owo 鈥瀝ecenzja鈥 pochodzi z 艂aciny (recensio) i oznacza 鈥瀙rzegl膮d鈥. Nazwa ta sporo m贸wi o samym gatunku, poniewa偶 recenzja to nic innego, jak krytyczne om贸wienie tekstu kultury b膮d藕 wydarzenia kulturalnego. Skupia si臋 na przedstawieniu cech opisywanego dzie艂a oraz opinii autora na jego temat. Jest to zatem ocena subiektywna. Recenzje najcz臋艣ciej ukazuj膮 si臋 w prasie, internecie, ale tak偶e w formie podcast贸w czy film贸w wideo umieszczanych w popularnych serwisach streamingowych.

Tekst kultury

Ka偶dy wytw贸r kultury (wszystko, co stworzy艂 cz艂owiek), kt贸ry mo偶na zanalizowa膰 i zinterpretowa膰. Powstaje wed艂ug pewnych okre艣lonych zasad, 艂atwych do odczytania dla odbiorcy. Tekstem kultury mo偶e by膰 ksi膮偶ka, film, obraz, rze藕ba, plakat, piosenka, budynek itp.

Co mo偶na recenzowa膰? Wszystko, co tylko wymy艣li艂 i stworzy艂 cz艂owiek! Recenzja, zw艂aszcza w szkole, kojarzy si臋 z ocen膮 jakiego艣 tekstu literackiego, filmu, dzie艂a sztuki czy wystawy. Tymczasem wsp贸艂cze艣nie recenzuje si臋 tak偶e gry komputerowe i planszowe, albumy muzyczne, a nawet sprz臋ty codziennego u偶ytku, np. telefony, komputery czy auta. 

Jaki jest cel pisania recenzji? Takie opinie informuj膮 o istnieniu dzie艂a i pomagaj膮 innym podj膮膰 decyzj臋, czy warto przeczyta膰 dan膮 ksi膮偶k臋, obejrze膰 film lub kupi膰 dany model telefonu. Jest to cenna informacja tak偶e dla tw贸rc贸w, poniewa偶 pozwala doskonali膰 oferowane przez nich produkty. 

Rodzaje recenzji

Recenzje mog膮 by膰 mniej lub bardziej profesjonalne. Pisze si臋 je amatorsko b膮d藕 w celach zarobkowych. Przybieraj膮 te偶 r贸偶ne formy w zale偶no艣ci od kontekstu, w jakim maj膮 by膰 umieszczone. Inaczej b臋dzie wygl膮da艂a recenzja pisana na forum, a inaczej ta przeznaczona do publikacji w czasopi艣mie naukowym. Niezale偶nie od tego mo偶na wyr贸偶ni膰 recenzje o charakterze:

  • informacyjnym 鈥 ukazuj膮 dane zjawisko rzetelnie, skupiaj膮c si臋 przede wszystkim na obiektywnych informacjach, cz臋sto pos艂uguj膮 si臋 opisem, streszczeniem, opowiadaniem czy charakterystyk膮;
  • felietonowym 鈥 cz臋艣膰 opisowa i krytyczna jest ograniczona do minimum, recenzja w takim przypadku stanowi pretekst do przedstawienia opinii, przemy艣le艅 autora na temat jakiego艣 zjawiska;
  • eseistycznym 鈥 recenzja przypominaj膮ca esej, dlatego wymaga od autora du偶ej wiedzy oraz umiej臋tno艣ci dzielenia si臋 swoimi przemy艣leniami, kt贸re powinny by膰 b艂yskotliwe oraz ukazywa膰 dany problem z szerszej perspektywy. 

Recenzja krok po kroku

Do pisania recenzji warto si臋 przygotowa膰. Nie wystarczy po prostu si膮艣膰 nad kartk膮 papieru i pisa膰. Najpierw trzeba zebra膰 informacje potrzebne do zredagowania recenzji, zrobi膰 notatki, a najlepiej plan. 

  1. Dok艂adnie zapoznaj si臋 z dzie艂em, kt贸re masz zrecenzowa膰. Przeczytaj ksi膮偶k臋, obejrzyj film, zagraj w gr臋 itd. Ju偶 podczas tych czynno艣ci skup si臋 na tym, co ci si臋 podoba艂o, co by艂o denerwuj膮ce lub utrudnia艂o odbi贸r dzie艂a. R贸b notatki, 偶eby nic wa偶nego ci nie umkn臋艂o.
  2. Zbierz informacje na temat dzie艂a. Si臋gnij po artyku艂y bran偶owe, ale tak偶e recenzje pisane przez inne osoby. Pami臋taj jednak, 偶e maj膮 one by膰 wy艂膮cznie inspiracj膮. Nie kopiuj pracy innych os贸b!
  3. Zdecyduj, na kt贸rym elemencie dzie艂a chcesz skupi膰 si臋 w recenzji. Mo偶e to by膰 fabu艂a, konstrukcja bohater贸w, warstwa wizualna itd. 
  4. Zastan贸w si臋, jakich argument贸w mo偶esz u偶y膰, 偶eby wyrazi膰 swoj膮 opini臋. 

Idealnie b臋dzie, je艣li przed pisaniem stworzysz plan recenzji. To zdecydowanie u艂atwi ci prac臋 nad tekstem.

Budowa recenzji

Recenzja, podobnie jak ka偶da d艂u偶sza wypowied藕, powinna sk艂ada膰 si臋 ze wst臋pu, rozwini臋cia i zako艅czenia. We wst臋pie jest miejsce na og贸lne przedstawienie dzie艂a, w rozwini臋ciu oceniamy poszczeg贸lne jego elementy, natomiast w zako艅czeniu podsumowujemy rozwa偶ania i prezentujemy swoj膮 opini臋 ko艅cow膮. 

  1. Nadaj tytu艂. W przypadku recenzji szkolnej nie jest to obowi膮zkowe, ale na pewno zwi臋kszy jej atrakcyjno艣膰. Je艣li natomiast piszesz b膮d藕 nagrywasz recenzj臋 do serwisu internetowego, tytu艂 b臋dzie konieczny. W ten spos贸b czytelnicy znajd膮 to, czego szukaj膮.

Tytu艂 mo偶e by膰 prosty, np. Recenzja gry Wied藕min 3: Dziki Gon鈥 lub nieco bardziej ambitny, np. Jako ostatni wr贸g zostanie pokonana 艣mier膰鈥 鈥 recenzja ksi膮偶ki J.K. Rowling 鈥濰arry Potter i Insygnia 艢mierci鈥.

  1. Wprowad藕 do tematu. Napisz, czego b臋dzie dotyczy艂a recenzja b膮d藕 poinformuj, jak dosz艂o do twojego spotkania z dzie艂em, np. Obowi膮zkowa wycieczka szkolna do kina okaza艂a si臋 zaskakuj膮co udana ze wzgl臋du na film, jaki wybra艂y dla nas polonistki.
  2. Podaj podstawowe informacje o dziele: tytu艂, autora, dat臋 powstania utworu. Zarysuj fabu艂臋. Wystarczy, 偶e og贸lnie wspomnisz, o czym opowiada. Nie wdawaj si臋 w szczeg贸艂y.
  1. Przedstaw problematyk臋 utworu, czyli napisz, jaki problem porusza, z czym pr贸buje si臋 zmierzy膰. Ten i poprzedni punkt to cz臋艣膰 informacyjna twojej recenzji, a jednocze艣nie najbardziej obiektywna.
  2. Zanalizuj i oce艅 elementy dzie艂a. Ten fragment b臋dzie si臋 r贸偶ni艂 w zale偶no艣ci od tego, jaki utw贸r recenzujesz oraz na kt贸rych elementach chcesz si臋 skupi膰. Inaczej opiszesz film, inaczej ksi膮偶k臋, a w jeszcze inny spos贸b zrecenzujesz sw贸j nowy telefon.

    Co mo偶esz ocenia膰 w przypadku utworu literackiego, filmu, sztuki czy gry komputerowej?
  • Akcj臋 鈥 by艂a szybka czy wolna? nudna czy zaskakuj膮ca? czy kt贸ry艣 w膮tek szczeg贸lnie ci si臋 spodoba艂? a mo偶e tw贸rcy w og贸le nie popisali si臋 w tym elemencie utworu?
  • Bohater贸w 鈥 nudni czy ciekawi? realistyczni czy papierowi? czy mo偶na ich lubi膰? czy s膮 warto艣ciowi? jak wypadli aktorzy odgrywaj膮cy te role?
  • Elementy wizualne 鈥 np. zdj臋cia, efekty specjalne, kostiumy, scenografia, estetyka dzie艂a.
  • Muzyka, 艣cie偶ka d藕wi臋kowa. 
  • Narracja 鈥 spos贸b jej prowadzenia, wci膮gaj膮ca czy nie? chaotyczna czy uporz膮dkowana?
  • Inne elementy, np. j臋zyk utworu, opisy, spos贸b wydania ksi膮偶ki, p艂yty.
  1. Podsumuj swoj膮 ocen臋. Mog膮 ci pom贸c odpowiedzi na poni偶sze pytania. Oczywi艣cie w zako艅czeniu nie musisz umieszcza膰 ich wszystkich. Wybierz tylko te, kt贸re pasuj膮 do twoich przemy艣le艅 馃槈
  • Czy dzie艂o jest oryginalne, warto艣ciowe, niesie ze sob膮 jakie艣 przes艂anie?
  • Porusza jaki艣 wa偶ny problem, a mo偶e jest nudne oraz schematyczne?
  • Czy polecisz komu艣 ten utw贸r? Dla kogo powsta艂 i z jakiego powodu?
  • Mo偶e utw贸r zach臋ci艂 ci臋 do poznania innych dzie艂 tego samego autora?
  • Czy jest co艣, co szczeg贸lnie ci si臋 podoba艂o w tym utworze? A mo偶e co艣 masz ochot臋 zmieni膰?

Schemat recenzji

Tytu艂 recenzji
Wst臋p

Wprowadzenie do tematu:

  • autor,
  • tytu艂,
  • czas powstania,
  • nurt/epoka,
  • zarys fabu艂y.

 

Rozwini臋cie

1. Problematyka utworu.

2. Analiza i ocena:

  • akcji,
  • bohaterów,
  • narracji,
  • elementów wizualnych,
  • muzyki,
  • j臋zyka itp.

 

Zako艅czenie Podsumowanie oceny dzie艂a.

O czym nale偶y pami臋ta膰, pisz膮c recenzj臋?

Pisz膮c recenzj臋, warto pami臋ta膰 o kilku wa偶nych elementach, kt贸re nie tylko u艂atwi膮 pisanie, ale te偶 poka偶膮 odbiorcy, 偶e warto si臋gn膮膰 akurat po tw贸j tekst. 

  1. Podawaj tylko prawdziwe informacje, nie ok艂amuj czytelnika ani nie zmy艣laj. Je艣li nie znasz jakiego艣 faktu, po prostu go pomi艅. Mo偶esz skupi膰 si臋 na innym elemencie dzie艂a, kt贸re opisujesz.
  2. Przedstaw problematyk臋 utworu, a nie tylko jego streszczenie. Kr贸tki zarys fabu艂y jest konieczny, ale warto zachowa膰 umiar. 
  3. Nie spoileruj! Szanuj swojego odbiorc臋. Chyba te偶 nie lubisz, kiedy kto艣 odbiera ci przyjemno艣膰, zdradzaj膮c zako艅czenie filmu, kt贸ry dopiero chcesz obejrze膰?
  4. Pos艂uguj si臋 fachowym s艂ownictwem, typowym dla dziedziny, z kt贸rej piszesz recenzj臋. W ten spos贸b budujesz swoj膮 wiarygodno艣膰. Poni偶ej znajdziesz bank s艂贸w, kt贸ry mo偶e ci w tym pom贸c.
  5. Uargumentuj swoj膮 opini臋. Nikogo przecie偶 nie interesuje, 偶e co艣 ci si臋 nie podoba tylko dlatego, 偶e masz inny gust. 

Dobra recenzja powinna zawiera膰: 

  • s艂ownictwo warto艣ciuj膮ce,
  • s艂ownictwo specjalistyczne,
  • problematyk臋 utworu,
  • zarys fabu艂y,
  • elementy informacyjne, analityczne i oceniaj膮ce.

Czy wiesz, 偶e鈥

mo偶esz uatrakcyjni膰 swoj膮 recenzj臋? 

Wystarczy, 偶e dodasz fotosy z filmu, zdj臋cia ksi膮偶ki czy innego przedmiotu, kt贸ry recenzujesz. Pami臋taj jednak, 偶eby napisa膰, sk膮d te zdj臋cia pochodz膮, je艣li to nie ty jeste艣 ich autorem! Wa偶ny jest r贸wnie偶 podpis. To dosy膰 istotne sprawy, je艣li publikujesz w Internecie. Poza tym tekst poprzecinany obrazkami 艂atwiej si臋 czyta 馃槈

Przydatne zwroty i sformu艂owania

Ksi膮偶ka

kolejna powie艣膰, najnowsze dzie艂o, trylogia, cykl, debiut pisarski, pisarz, autor, poeta, fabu艂a, akcja, narracja, bohaterowie (pierwszoplanowi, drugoplanowi), 艣wiat przedstawiony, epizod, w膮tek g艂贸wny, w膮tki poboczne, g艂贸wny problem, spos贸b kreowania postaci鈥

Film

adaptacja, ekranizacja, thriller, komedia, horror, film obyczajowy, wierny literackiemu pierwowzorowi, re偶yser, niespodziewane zwroty akcji, oscarowa obsada, 艣cie偶ka d藕wi臋kowa, nastrojowa muzyka, efekty specjalne, warstwa wizualna, zdj臋cia, scena鈥

Teatr

na deskach teatru, premiera, spektakl, przedstawienie, sztuka, re偶yser, doborowa obsada, scenografia, choreografia, o艣wietlenie, kostiumy, g艂贸wna rola, aktorzy drugoplanowi, zaskakuj膮ca realizacja, realizacja z rozmachem, sztuka oszcz臋dna w 艣rodkach鈥

Muzyka

koncert, scena, o艣wietlenie, kontakt z publiczno艣ci膮, 偶ywio艂owe reakcje publiczno艣ci, d艂ugie oklaski, bis, dob贸r utwor贸w, ruch sceniczny, promocja nowej p艂yty, trasa koncertowa, kameralne wyst膮pienie, improwizacja, wokal, zaskakuj膮ce mo偶liwo艣ci g艂osowe, utw贸r wykonany a capella鈥

Sztuka

wystawa, wernisa偶, galeria sztuki, muzeum, prezentacja prac, promocja prac, malarstwo klasyczne / abstrakcyjne / wsp贸艂czesne, wsp贸艂czesna rze藕ba, pejza偶e, portrety, zapomniany artysta, wyraziste kolory, ciekawa struktura, przygaszone barwy, rozbudowana symbolika, metaforyczne znaczenie鈥

Informacje wst臋pne
  • Zupe艂nym przypadkiem wpad艂a mi w r臋ce ksi膮偶ka鈥
  • Intensywnie reklamowana wystawa鈥 przyci膮gn臋艂a moj膮 uwag臋鈥
  • Kilka dni temu w kinach premier臋 mia艂 film鈥
Analiza i krytyka
  • Autor zmierzy艂 si臋 z trudnym, lecz wa偶nym tematem鈥
  • Na szczeg贸ln膮 uwag臋 zas艂uguje鈥
  • Tym, co wyr贸偶nia si臋 na plan pierwszy jest鈥
  • Autor zupe艂nie nie poradzi艂 sobie z鈥
  • Rozczarowanie mo偶e budzi膰 zw艂aszcza鈥
  • Po tw贸rcy tego formatu mo偶na by si臋 spodziewa膰鈥, tymczasem鈥
  • Ciekawym zabiegiem okaza艂o si臋鈥
Ocena, podsumowanie opinii
  • Warto si臋gn膮膰鈥
  • Pochwali膰 nale偶y鈥
  • Tw贸rcom nale偶膮 si臋 s艂owa uznania za鈥
  • Szczeg贸lne wra偶enie robi鈥
  • Entuzjastyczne przyj臋cie鈥
  • Kinowy hit鈥
  • Ostra krytyka spad艂a na tw贸rc贸w za鈥
  • Kontrowersyjne dzie艂o鈥
  • Tw贸rcy nie popisali si臋鈥
  • Reakcja publiczno艣ci鈥
  • Zachwyt budzi zw艂aszcza鈥
  • Utw贸r skierowany do鈥
  • Z czystym sercem mog臋 poleci膰鈥

Przyk艂adowa recenzja

Utrwal wiedz臋

Rozwi膮偶 zadania do聽tego tematu i聽utrwal wiedz臋. Nast臋pnie sprawd藕 swoje odpowiedzi z聽rozwi膮zaniami przygotowanymi przez聽nauczycieli Odrabiamy.pl.

Zadanie 1. Zadanie 2.

Odrabiamy logo

Odrabiamy.pl to serwis edukacyjny dla uczni贸w, kt贸ry tworz膮 nauczyciele. W naszej bazie znajdziesz opracowania zada艅 z aktualnych podr臋cznik贸w do ponad 20 przedmiot贸w szkolnych, testy 贸smoklasisty i maturalne, a tak偶e wideolekcje oraz do艣wiadczenia w formie wideo. Pomagamy w nauce. Razem.


漏 2024 blog odrabiamy - odrabiamy.pl