Skip to content

Charakterystyka

W artykule

Charakterystyka to jedna z form wypowiedzi, kt贸ra stanowi opis danej postaci. Mo偶e dotyczy膰 nie tylko osoby realnie istniej膮cej, lecz r贸wnie偶 np. postaci literackiej, fikcyjnej, samego autora (autocharakterystyka). Ukazuje opisywanego cz艂owieka w kompleksowy spos贸b, poniewa偶 zawiera informacje m.in. na temat jego wygl膮du, cech, zainteresowa艅. Jej zako艅czenie stanowi za艣 opinia na temat charakteryzowanej postaci. W interesuj膮cej nas formie wypowiedzi pisz膮cy powinien wi臋c wnikliwie przyjrze膰 si臋 opisywanemu cz艂owiekowi, aby na podstawie obserwacji wyci膮gn膮膰 wnioski.

Rodzaje charakterystyk

  • indywidualna 鈥 dotyczy jednego cz艂owieka;
  • por贸wnawcza 鈥 umo偶liwia por贸wnanie danych postaci;
  • zbiorowa 鈥 opisuje pewn膮 grup臋 (zbiorowo艣膰).

Forma charakterystyki

  • bezpo艣rednia 鈥 w艂a艣ciwo艣ci osoby s膮 nazywane wprost;
  • po艣rednia 鈥 cechy mo偶na wywnioskowa膰 np. na podstawie zachowania, s艂贸w postaci, jej otoczenia.

Budowa charakterystyki jest do艣膰 klasyczna, poniewa偶 sk艂ada si臋 z trzech cz臋艣ci. S膮 to kolejno:

  • wst臋p (og贸lne zaprezentowanie postaci);
  • rozwini臋cie (cechy zewn臋trzne i wewn臋trzne);
  • zako艅czenie (ocena).

KOMPOZYCJA

Charakterystyka indywidualna

Wst臋p:

  • status opisywanej osoby (bohater literacki, posta膰 rzeczywista lub fikcyjna);
  • podstawowe wiadomo艣ci na jej temat (jak si臋 nazywa? sk膮d jest? czym si臋 zajmuje?).

Rozwini臋cie:

  • cechy fizyczne, wygl膮d zewn臋trzny (np. wiek, sylwetka, wzrost, kolor oczu/w艂os贸w);
  • osobowo艣膰, cechy charakteru, zachowanie, spos贸b bycia (jaka jest dana osoba? jakie sprawia wra偶enie? jakie sytuacje potwierdzaj膮 wybrane cechy?);
  • zainteresowania, zdolno艣ci (jakie jest wykszta艂cenie opisywanej postaci? czy ma pasje? czym si臋 wyr贸偶nia?);
  • system warto艣ci (co jest wa偶ne dla charakteryzowanego bohatera? co wzbudza jego sprzeciw? jakie ma relacje ze swym otoczeniem?).

Zako艅czenie:

  • ocena postaci (w jaki spos贸b pisz膮cy j膮 postrzega? co o niej my艣li?);
  • wyci膮gni臋cie wniosk贸w (np. jak bohater prezentuje si臋 w zestawieniu ze wsp贸艂czesnym 艣wiatem? czy jego sytuacja jest odmienna?).

Charakterystyka por贸wnawcza

  • Wariant 1. 鈥 zestawianie postaci na bie偶膮co. Uk艂ad tekstu jest takim sam, jak w przypadku formy wypowiedzi po艣wi臋conej jednej osobie 鈥 tzn. wst臋p (og贸lne informacje), rozwini臋cie (wygl膮d, cechy itd.), zako艅czenie (ocena). W ka偶dej cz臋艣ci por贸wnuje si臋 ze sob膮 dane postaci, by wskaza膰 elementy 艂膮cz膮ce je oraz r贸偶nice.
  • Wariant 2. 鈥 polega na pe艂nym scharakteryzowaniu jednego bohatera, nast臋pnie drugiego. Kolejno nale偶y wskaza膰 to, co ich 艂膮czy oraz r贸偶ni, by przej艣膰 do og贸lnej oceny.

Charakterystyka zbiorowa

  • Wariant 1. 鈥 od szczeg贸艂u do og贸艂u. Charakterystyka poszczeg贸lnych przedstawicieli danej grupy prowadzi do znalezienia ich wsp贸lnych w艂a艣ciwo艣ci, a w efekcie 鈥 wysnucia wniosk贸w.
  • Wariant 2. 鈥 charakterystyka grupy, kt贸r膮 uzupe艂nia przedstawienie cech jednostek do niej nale偶膮cych. Pozwala to zaprezentowa膰 charakter zbiorowo艣ci, a tak偶e wskaza膰 cechy postaci wyr贸偶niaj膮cych si臋 na tle grupy.

Przydatne s艂ownictwo

Wst臋p charakterystyki
  • Tytu艂owym bohaterem powie艣ci/filmu jest鈥
  • Pochodzi on z鈥
  • Zajmuje si臋鈥
Rozwini臋cie
  • Wygl膮d: okr膮g艂a/ chuda/ owalna/ kwadratowa twarz; ma艂y/ orli/ du偶y/ krzywy nos; jasne/ ciemne/ zielone/ br膮zowe/ niebieskie/ szare oczy; atrakcyjna/ przeci臋tna powierzchowno艣膰.
  • Wprowadzanie informacji na temat cech charakteru: Bohater wyr贸偶nia si臋鈥; Dominuj膮c膮 cech膮 jego charakteru jest鈥; Mo偶na go okre艣li膰 jako jednostk臋鈥
  • Cechy: np. opanowany, spokojny, 艂agodny, cierpliwy, radosny, powa偶ny, apatyczny, ch艂odny, serdeczny, 偶yczliwy, wybuchowy, nerwowy, marzycielski, tch贸rzliwy, odwa偶ny.
  • Wykszta艂cenie i pasje: np. ma wy偶sze wykszta艂cenie; zna j臋zyki obce; gra na instrumentach; zbiera poczt贸wki; maluje.
  • System warto艣ci: np. ceni sobie uczciwo艣膰 i rzetelno艣膰; jest liberalny/konserwatywny; ma dobre/z艂e relacje z otoczeniem.
  • Wprowadzanie argumentacji 艣wiadcz膮cej o danej cesze: Na tak膮 cech臋 bohatera wskazuje鈥; 艢wiadczy o tym鈥; Sytuacja, kt贸ra potwierdza鈥
Ocena
  • Osoba ta jest godna podziwu, poniewa偶鈥;
  • Mo偶na si臋 z nim uto偶sami膰, gdy偶鈥;
  • Post臋powanie bohatera zas艂uguje na pot臋pienie z powodu鈥

PRAKTYCZNE WSKAZ脫WKI

  • Starannie zaplanuj konstrukcj臋 tekstu, aby nie zapomnie膰 o najwa偶niejszych informacjach, uporz膮dkuj je zgodnie z kompozycj膮 charakterystyki.
  • D膮偶 do wnikliwego przedstawienia cz艂owieka oraz interpretacji jego sposobu bycia.
  • Staraj si臋 uzasadnia膰 dob贸r cech poprzez przytoczenie przyk艂ad贸w zachowania, wypowiedzi danej osoby.
  • Zadbaj o poprawno艣膰 j臋zykow膮, logiczny uk艂ad wypowiedzi.
  • Nie zapomnij o wyra偶eniu swej opinii oraz jej uzasadnieniu 鈥 niezale偶nie od tego, czy jest pozytywna, czy te偶 negatywna.

Zobacz te偶:

Jak napisa膰 plan wydarze艅?

Jak napisa膰 opowiadanie tw贸rcze z dialogiem?

Utrwal wiedz臋

Rozwi膮偶 zadania do聽tego tematu i聽utrwal wiedz臋. Nast臋pnie sprawd藕 swoje odpowiedzi z聽rozwi膮zaniami przygotowanymi przez聽nauczycieli Odrabiamy.pl.

Zadanie 1. Zadanie 2.

Odrabiamy logo

Odrabiamy.pl to serwis edukacyjny dla uczni贸w, kt贸ry tworz膮 nauczyciele. W naszej bazie znajdziesz opracowania zada艅 z aktualnych podr臋cznik贸w do ponad 20 przedmiot贸w szkolnych, testy 贸smoklasisty i maturalne, a tak偶e wideolekcje oraz do艣wiadczenia w formie wideo. Pomagamy w nauce. Razem.


漏 2024 blog odrabiamy - odrabiamy.pl